Kỳ nghỉ lễ thường là thời điểm mọi người tận hưởng những bữa ăn ngon và đồ uống phong phú. Tuy nhiên, sự thay đổi trong chế độ ăn uống và sinh hoạt có thể vô tình dẫn đến những cơn đau đầu khó chịu. Theo các chuyên gia sức khỏe, một số loại thực phẩm và đồ uống phổ biến trong các dịp lễ hội chứa các hợp chất có khả năng kích hoạt cơn đau đầu ở những người nhạy cảm. Việc nhận biết và hiểu rõ về các loại thực phẩm này có thể giúp chúng ta giảm thiểu nguy cơ bị đau đầu, đảm bảo một kỳ nghỉ trọn vẹn và vui vẻ hơn.
1. Rượu bia
Rượu bia là một trong những thủ phạm hàng đầu gây đau đầu trong những ngày lễ, đặc biệt là đau đầu do hangover (hội chứng nôn nao). Các loại đồ uống có cồn chứa nhiều hợp chất có thể kích hoạt cơ chế gây đau đầu trong cơ thể. Đầu tiên là tyramine, một loại axit amin tự nhiên có trong rượu vang đỏ, bia và một số loại phô mai ủ. Tyramine có khả năng gây co thắt và giãn nở mạch máu, dẫn đến thay đổi áp lực trong não và khởi phát cơn đau đầu ở những người nhạy cảm. Thứ hai là histamine, một chất hóa học khác cũng có nhiều trong rượu vang đỏ và bia, có thể gây giãn mạch máu, gây viêm và dẫn đến đau đầu.
Ngoài ra, một số loại rượu bia còn chứa sulfites, chất bảo quản có thể gây phản ứng dị ứng hoặc nhạy cảm ở một số người, biểu hiện bằng các triệu chứng như đau đầu. Một yếu tố quan trọng khác là tình trạng mất nước. Rượu là một chất lợi tiểu, khiến cơ thể mất nước nhanh chóng. Mất nước làm giảm thể tích máu, giảm lưu lượng máu đến não và có thể gây đau đầu. Hơn nữa, rượu còn tác động đến các chất dẫn truyền thần kinh trong não, như serotonin và dopamine, làm thay đổi cân bằng hóa học và góp phần gây ra cảm giác đau đầu.
Để hạn chế tình trạng này, điều quan trọng là uống rượu bia điều độ. Xen kẽ đồ uống có cồn với nước lọc để duy trì đủ nước cho cơ thể. Ngoài ra, việc lựa chọn các loại đồ uống có cồn có hàm lượng tyramine và histamine thấp hơn (như rượu vang trắng hoặc rượu mạnh trong chừng mực) cũng có thể giúp giảm nguy cơ.
2. Thực phẩm chế biến sẵn
Các thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt là những loại phổ biến trong các bữa tiệc ngày lễ, thường chứa nhiều phụ gia và hóa chất có thể là tác nhân gây đau đầu. Một trong những nhóm thực phẩm đáng chú ý là thịt chế biến như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông và thịt nguội. Những sản phẩm này thường được bảo quản bằng nitrates và nitrites. Khi được tiêu thụ, các chất này có thể chuyển hóa thành oxit nitric trong cơ thể, một hợp chất có khả năng làm giãn mạch máu. Sự giãn nở mạch máu nhanh chóng và đột ngột có thể gây áp lực lên các dây thần kinh xung quanh và dẫn đến cơn đau đầu, đặc biệt là đau nửa đầu ở những người có cơ địa nhạy cảm.
Phô mai ủ lâu năm, một món ăn kèm phổ biến khác, cũng là một nguồn giàu tyramine và histamine, tương tự như trong rượu bia. Những hợp chất này, như đã đề cập, có thể ảnh hưởng đến mạch máu và hệ thần kinh, gây ra đau đầu. Ngoài ra, một số thực phẩm chế biến sẵn còn chứa bột ngọt (MSG), một chất điều vị phổ biến. Mặc dù không phải tất cả mọi người đều nhạy cảm với MSG, nhưng một số cá nhân có thể trải qua “hội chứng nhà hàng Trung Quốc” với các triệu chứng bao gồm đau đầu, đỏ bừng mặt, và đổ mồ hôi. Chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame, thường có trong đồ uống ăn kiêng và thực phẩm không đường, cũng là một yếu tố gây tranh cãi. Mặc dù cơ chế chưa được hiểu rõ hoàn toàn, aspartame đã được báo cáo là tác nhân gây đau đầu ở một số người.
3. Sô cô la
Sô cô la là một món tráng miệng được yêu thích trong các dịp lễ, nhưng nó cũng là một trong những thực phẩm thường được liệt kê là tác nhân gây đau đầu. Có một số thành phần trong sô cô la có thể đóng vai trò này. Đầu tiên là tyramine, mặc dù với lượng ít hơn so với phô mai ủ hoặc rượu bia. Thứ hai là caffeine, một chất kích thích mạnh có trong sô cô la. Mặc dù một lượng nhỏ caffeine có thể giúp giảm đau đầu ở một số người, nhưng tiêu thụ quá nhiều hoặc đột ngột ngừng sử dụng caffeine có thể gây ra hiệu ứng ngược lại, dẫn đến đau đầu.
Ngoài ra, sô cô la còn chứa theobromine, một chất kích thích khác tương tự caffeine, và phenylethylamine (PEA), một hợp chất có thể ảnh hưởng đến tâm trạng và mạch máu. Mức độ nhạy cảm với các thành phần này khác nhau ở mỗi người. Đối với những người đã có tiền sử đau nửa đầu, sô cô la có thể dễ dàng kích hoạt cơn đau hơn. Điều quan trọng là theo dõi lượng sô cô la tiêu thụ và quan sát phản ứng của cơ thể. Nếu sô cô la được xác định là một yếu tố kích hoạt, việc điều chỉnh khẩu phần ăn hoặc chọn các loại sô cô la ít đường và caffeine hơn có thể hữu ích.
4. Caffeine
Caffeine, dù có trong cà phê, trà, nước ngọt hoặc sô cô la, là một con dao hai lưỡi khi nói đến đau đầu. Đối với nhiều người, caffeine là một phần không thể thiếu trong thói quen hàng ngày, giúp tỉnh táo và cải thiện sự tập trung. Tuy nhiên, việc thay đổi lượng caffeine tiêu thụ đột ngột trong những ngày lễ có thể dẫn đến đau đầu. Nếu bạn thường xuyên uống cà phê hoặc các đồ uống chứa caffeine và đột nhiên giảm hoặc ngừng uống trong kỳ nghỉ, cơ thể bạn có thể trải qua tình trạng cai caffeine. Các triệu chứng của cai caffeine bao gồm đau đầu, mệt mỏi, khó chịu, buồn nôn và khó tập trung.
Ngược lại, tiêu thụ quá nhiều caffeine cũng có thể gây đau đầu ở một số người. Caffeine có tác dụng làm co mạch máu trong não. Khi tác dụng này mất đi, các mạch máu giãn ra đột ngột, gây ra đau đầu. Trong những ngày lễ, việc uống thêm cà phê hoặc nước ngọt để duy trì sự tỉnh táo khi tham gia các hoạt động hoặc thức khuya có thể vô tình đẩy lượng caffeine lên quá cao. Để tránh đau đầu liên quan đến caffeine, điều quan trọng là duy trì một lịch trình tiêu thụ caffeine nhất quán, ngay cả trong những ngày nghỉ. Nếu bạn muốn giảm lượng caffeine, hãy thực hiện từ từ để cơ thể có thời gian thích nghi.
5. Đồ uống có đường và thực phẩm chứa đường
Đồ uống có đường và thực phẩm chứa đường cao, như nước ngọt, bánh kẹo, kem và các món tráng miệng ngọt ngào, là một phần không thể thiếu trong các bữa tiệc ngày lễ. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều đường có thể gây ra những biến động đáng kể về lượng đường trong máu, dẫn đến đau đầu. Khi bạn ăn hoặc uống một lượng lớn đường, lượng đường trong máu sẽ tăng vọt nhanh chóng. Để đối phó, tuyến tụy giải phóng insulin để điều hòa đường huyết, khiến lượng đường trong máu có thể giảm xuống đột ngột, gây ra tình trạng hạ đường huyết phản ứng. Tình trạng này có thể gây ra các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi và cáu kỉnh.
Ngoài ra, như đã đề cập ở phần thực phẩm chế biến sẵn, một số đồ uống có đường cũng chứa chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame, vốn đã được ghi nhận là một yếu tố gây đau đầu ở một số người. Việc tiêu thụ quá nhiều đồ ngọt cũng có thể góp phần vào tình trạng mất nước nếu bạn không uống đủ nước lọc, vì đường cần nước để chuyển hóa. Để ngăn ngừa đau đầu do đường, hãy cố gắng tiêu thụ đường một cách điều độ. Thay vì chọn đồ uống có đường, hãy ưu tiên nước lọc, nước trái cây tươi không đường hoặc trà thảo mộc. Chia nhỏ các bữa ăn và kết hợp đường với protein hoặc chất xơ để giúp ổn định lượng đường trong máu.
Nhận biết các loại thực phẩm và đồ uống có thể gây đau đầu là bước đầu tiên để có một kỳ nghỉ lễ thoải mái. Mặc dù không phải ai cũng bị ảnh hưởng bởi tất cả các tác nhân này, việc lắng nghe cơ thể và ghi chép lại các thực phẩm kích hoạt cơn đau đầu có thể giúp bạn xây dựng một chế độ ăn uống phù hợp hơn. Luôn nhớ rằng, điều độ, cân bằng và duy trì đủ nước là chìa khóa để tận hưởng những ngày lễ trọn vẹn mà không lo lắng về những cơn đau đầu khó chịu.
Nguồn: VnExpress
