Nguyên nhân gây đau nhức mắt

Đau nhức mắt là một triệu chứng phổ biến, có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những vấn đề nhỏ như mỏi mắt đến các bệnh lý nghiêm trọng cần được can thiệp y tế kịp thời. Việc xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị và phòng ngừa các biến chứng có thể ảnh hưởng đến thị lực. Bài viết này sẽ tổng hợp các nguyên nhân chính gây đau nhức mắt, giúp người đọc có cái nhìn tổng quan và nhận biết khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế.

ĐỌC THÊM

Uống nước đun sôi để nguội nhiều ngày có an toàn?

Infographic: 5 dấu hiệu cơ thể không chịu được thời tiết lạnh

Mỏi mắt kỹ thuật số (Hội chứng thị giác máy tính)

Mỏi mắt kỹ thuật số, hay hội chứng thị giác máy tính, là tình trạng phổ biến trong xã hội hiện đại, gây ra do việc sử dụng quá mức các thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại, máy tính bảng. Khi tập trung nhìn màn hình trong thời gian dài, tần suất chớp mắt giảm đáng kể, dẫn đến khô mắt và căng thẳng các cơ điều tiết mắt. Các triệu chứng thường gặp bao gồm đau nhức mắt, cảm giác nóng rát, mờ mắt, đau đầu, khó tập trung, và đôi khi là đau cổ hoặc vai. Để giảm thiểu tình trạng này, cần áp dụng quy tắc 20-20-20 (cứ mỗi 20 phút làm việc, nhìn ra xa vật gì đó cách 20 feet trong 20 giây), điều chỉnh độ sáng màn hình, và đảm bảo môi trường làm việc đủ ánh sáng.

Viêm kết mạc

Viêm kết mạc, hay còn gọi là đau mắt đỏ, là tình trạng viêm nhiễm màng mỏng trong suốt che phủ phần lòng trắng của mắt và mặt trong mí mắt. Bệnh thường do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng gây ra. Các triệu chứng điển hình bao gồm mắt đỏ, ngứa, chảy nước mắt, có gỉ mắt dính, và cảm giác cộm xốn như có dị vật trong mắt. Mắt cũng có thể bị đau nhức nhẹ đến vừa. Viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn rất dễ lây lan, cần giữ vệ sinh cá nhân tốt để tránh lây nhiễm cho người khác. Điều trị thường bao gồm thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc kháng virus tùy theo nguyên nhân.

Dị vật ở mắt

Việc có dị vật lọt vào mắt là một trong những nguyên nhân phổ biến và gây khó chịu nhất của đau nhức mắt. Các dị vật có thể là bụi bẩn, lông mi, cát, mảnh vụn kim loại nhỏ hoặc hóa chất. Ngay lập tức, mắt sẽ cảm thấy đau nhức dữ dội, cộm xốn, đỏ và chảy nước mắt nhiều để cố gắng đẩy dị vật ra ngoài. Nếu dị vật không được loại bỏ kịp thời hoặc gây tổn thương giác mạc, nó có thể dẫn đến nhiễm trùng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực. Cần rửa mắt bằng nước sạch và đến cơ sở y tế nếu dị vật không ra hoặc có cảm giác đau dai dẳng.

Khô mắt

Hội chứng khô mắt xảy ra khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc chất lượng nước mắt không tốt, không thể bôi trơn bề mặt nhãn cầu một cách hiệu quả. Điều này dẫn đến cảm giác khô rát, cộm, ngứa, nóng rát, và đôi khi là đau nhức mắt. Mắt khô thường nặng hơn vào cuối ngày, khi làm việc với máy tính hoặc trong môi trường khô, nhiều gió. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tuổi tác, sử dụng kính áp tròng, một số loại thuốc, và các bệnh lý hệ thống. Điều trị thường bao gồm sử dụng nước mắt nhân tạo, thuốc nhỏ mắt có kê đơn và thay đổi lối sống.

Viêm bờ mi

Viêm bờ mi là tình trạng viêm nhiễm hoặc tắc nghẽn các tuyến dầu ở gốc lông mi. Tình trạng này gây ra sưng, đỏ, ngứa, và kích ứng ở mí mắt, thường đi kèm với cảm giác đau nhức nhẹ hoặc khó chịu ở mắt. Mắt có thể bị dính vào buổi sáng do gỉ mắt tích tụ. Viêm bờ mi có thể do vi khuẩn, nấm hoặc tình trạng da như viêm da tiết bã. Việc vệ sinh mí mắt thường xuyên bằng nước ấm và dung dịch chuyên dụng là một phần quan trọng trong điều trị và kiểm soát bệnh.

Đau đầu cụm

Đau đầu cụm là một dạng đau đầu dữ dội, thường xảy ra theo chu kỳ, đặc trưng bởi cơn đau nhói ở một bên đầu, thường tập trung quanh mắt hoặc thái dương. Các cơn đau có thể đi kèm với các triệu chứng ở mắt cùng bên như chảy nước mắt, đỏ mắt, sụp mí mắt, hoặc co đồng tử. Đau nhức mắt trong trường hợp này là triệu chứng thứ phát của cơn đau đầu chứ không phải do bệnh lý tại mắt. Đây là một tình trạng thần kinh phức tạp và cần được chẩn đoán, điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh.

Viêm màng bồ đào

Viêm màng bồ đào là tình trạng viêm của màng bồ đào, bao gồm mống mắt, thể mi và hắc mạc. Đây là một bệnh lý nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời. Các triệu chứng bao gồm đau nhức mắt dữ dội, đỏ mắt, nhạy cảm với ánh sáng (sợ ánh sáng), nhìn mờ và có thể xuất hiện các đốm đen di chuyển trong tầm nhìn (ruồi bay). Nguyên nhân có thể do nhiễm trùng, chấn thương hoặc các bệnh tự miễn. Cần khám bác sĩ nhãn khoa ngay lập tức khi xuất hiện các triệu chứng này.

Viêm dây thần kinh thị giác

Viêm dây thần kinh thị giác là tình trạng viêm nhiễm dây thần kinh thị giác, đường dẫn truyền tín hiệu từ mắt đến não. Tình trạng này thường gây ra đau nhức khi di chuyển mắt và làm giảm thị lực đột ngột hoặc mờ. Nguyên nhân phổ biến nhất là bệnh đa xơ cứng, nhưng cũng có thể do nhiễm trùng hoặc các bệnh tự miễn khác. Đây là một tình trạng nghiêm trọng cần được chẩn đoán và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc nhãn khoa để bảo vệ thị lực.

Tăng nhãn áp cấp tính

Tăng nhãn áp cấp tính (glaucoma góc đóng cấp tính) là một trường hợp cấp cứu nhãn khoa khi áp lực bên trong mắt tăng đột ngột và nhanh chóng. Điều này xảy ra do sự tắc nghẽn dòng chảy của thủy dịch trong mắt. Các triệu chứng bao gồm đau nhức mắt dữ dội, đỏ mắt, nhìn mờ hoặc nhìn thấy quầng sáng quanh đèn, buồn nôn và nôn mửa. Tăng nhãn áp cấp tính có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị khẩn cấp. Bệnh nhân cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức.

Viêm giác mạc

Viêm giác mạc là tình trạng viêm nhiễm lớp ngoài cùng của nhãn cầu, thường do nhiễm khuẩn, nấm, virus hoặc sử dụng kính áp tròng không đúng cách. Các triệu chứng bao gồm đau nhức mắt dữ dội, đỏ mắt, cảm giác cộm xốn như có dị vật, chảy nước mắt, nhạy cảm với ánh sáng và nhìn mờ. Nếu không được điều trị kịp thời, viêm giác mạc có thể dẫn đến sẹo giác mạc và mất thị lực. Việc khám và điều trị chuyên khoa là rất cần thiết.

Viêm củng mạc

Viêm củng mạc là tình trạng viêm lớp vỏ trắng bên ngoài nhãn cầu (củng mạc). Đây là một bệnh lý ít gặp nhưng có thể gây đau nhức mắt nghiêm trọng và liên quan đến các bệnh lý hệ thống như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ. Các triệu chứng bao gồm đau sâu trong mắt, thường lan ra xung quanh mắt và thái dương, đỏ mắt lan tỏa, nhạy cảm với ánh sáng và giảm thị lực. Điều trị cần phối hợp giữa bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ nội khoa để kiểm soát bệnh lý nền.

Các tình trạng y tế khác

Ngoài các nguyên nhân trực tiếp tại mắt, đau nhức mắt còn có thể là triệu chứng của các tình trạng y tế toàn thân hoặc các vấn đề ở các cơ quan lân cận:

Zona mắt: Là biến chứng của bệnh zona, gây đau nhức dữ dội quanh mắt, mí mắt sưng tấy và có thể xuất hiện mụn nước.
Viêm xoang: Viêm nhiễm các xoang cạnh mũi có thể gây áp lực và đau nhức lan lên vùng mắt.
U não hoặc u hốc mắt: Một số khối u có thể chèn ép dây thần kinh hoặc cấu trúc quanh mắt, gây đau nhức và các triệu chứng thị giác.
Đau răng: Nhiễm trùng hoặc sâu răng nghiêm trọng có thể gây đau lan lên vùng mắt cùng bên.
Các bệnh tự miễn: Như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ, bệnh Graves có thể gây viêm nhiễm và đau nhức ở mắt.

Khi nào cần đi khám mắt?

Mặc dù nhiều trường hợp đau nhức mắt có thể tự khỏi hoặc do các nguyên nhân lành tính, nhưng có những dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám y tế ngay lập tức để tránh các biến chứng nghiêm trọng. Bạn nên đi khám bác sĩ nhãn khoa nếu xuất hiện một trong các triệu chứng sau: