Gừng, một loại gia vị phổ biến và cây thuốc lâu đời, từ lâu đã được biết đến với nhiều lợi ích sức khỏe đáng kể. Tuy nhiên, việc sử dụng gừng không phải lúc nào cũng phù hợp cho tất cả mọi người. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về những ai có thể hưởng lợi từ việc bổ sung gừng vào chế độ ăn uống và những trường hợp cần thận trọng hoặc tránh sử dụng.
Giới thiệu về gừng
Gừng (Zingiber officinale) là một loại cây thân thảo có phần thân rễ được sử dụng rộng rãi như một loại gia vị và dược liệu. Trong y học cổ truyền, gừng đã được dùng hàng ngàn năm để điều trị nhiều loại bệnh. Các hợp chất hoạt tính sinh học chính trong gừng là gingerol và shogaol. Gingerol, có nhiều trong gừng tươi, chịu trách nhiệm cho vị cay đặc trưng và có đặc tính chống viêm, chống oxy hóa mạnh mẽ. Shogaol, hợp chất được tạo thành khi gừng khô hoặc nấu chín, cũng sở hữu những đặc tính tương tự, góp phần vào hiệu quả điều trị của gừng.
Lợi ích sức khỏe của gừng
Gừng được nghiên cứu rộng rãi và cho thấy nhiều tác động tích cực đến sức khỏe con người, từ việc giảm buồn nôn đến hỗ trợ kiểm soát các tình trạng mãn tính.
Kiểm soát buồn nôn và nôn: Gừng nổi tiếng với khả năng giảm buồn nôn và nôn. Các nghiên cứu đã chỉ ra hiệu quả của gừng trong nhiều trường hợp. Đối với buồn nôn thai nghén (ốm nghén), phụ nữ mang thai có thể sử dụng 1 gram gừng mỗi ngày để giảm đáng kể các triệu chứng buồn nôn, được coi là an toàn và hiệu quả. Với buồn nôn do hóa trị liệu, gừng ở liều 0,5 đến 1 gram mỗi ngày, khi dùng kết hợp với các loại thuốc chống buồn nôn thông thường, có thể giúp giảm triệu chứng ở bệnh nhân ung thư. Để phòng ngừa hoặc giảm say tàu xe, nên dùng 1 đến 2 gram gừng khoảng 30 phút trước khi khởi hành, gừng hiệu quả hơn trong việc giảm buồn nôn so với nôn ói.
Giảm đau và viêm: Đặc tính chống viêm của gừng là một trong những lợi ích được công nhận nhất. Các hợp chất trong gừng có khả năng giảm viêm và đau ở những người mắc bệnh viêm xương khớp. Một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể hiệu quả ngang với ibuprofen trong việc giảm đau khi sử dụng liều 0,5 đến 1 gram mỗi ngày. Gừng cũng được chứng minh là giúp giảm cường độ đau bụng kinh ở phụ nữ, với liều 0,5 đến 1 gram mỗi ngày sử dụng trong 3-4 ngày đầu của chu kỳ kinh nguyệt, mang lại hiệu quả tương đương với các loại thuốc giảm đau như mefenamic acid và ibuprofen. Ngoài ra, gừng có thể giúp giảm mức độ đau cơ một cách khiêm tốn sau khi tập luyện cường độ cao.
Hỗ trợ tiêu hóa: Gừng giúp đẩy nhanh quá trình làm rỗng dạ dày, từ đó làm giảm các triệu chứng khó tiêu như đầy hơi, khó chịu sau khi ăn.
Kiểm soát đường huyết: Một phân tích tổng hợp các nghiên cứu đã chỉ ra rằng gừng có thể cải thiện đáng kể lượng đường huyết lúc đói và chỉ số HbA1c ở những người mắc bệnh tiểu đường loại 2, với liều khuyến nghị là 1,6 đến 3 gram mỗi ngày. Tuy nhiên, người bệnh tiểu đường cần tham khảo ý kiến bác sĩ vì gừng có thể tương tác với thuốc điều trị, gây hạ đường huyết quá mức.
Giảm cholesterol: Gừng có khả năng giúp giảm tổng lượng cholesterol, cholesterol LDL (“xấu”) và triglyceride. Một nghiên cứu cho thấy dùng 5 gram gừng mỗi ngày trong 3 tháng có thể cải thiện đáng kể hồ sơ lipid.
Chống oxy hóa và tăng cường miễn dịch: Với hàm lượng chất chống oxy hóa cao và đặc tính chống viêm, gừng giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do và tăng cường hệ thống miễn dịch tổng thể của cơ thể.
Giảm nguy cơ ung thư: Các nghiên cứu trong ống nghiệm và trên động vật đã cho thấy tiềm năng của gừng trong việc ức chế sự phát triển của một số loại tế bào ung thư như tuyến tiền liệt, đại trực tràng, buồng trứng, vú, da, gan và phổi. Tuy nhiên, bằng chứng trên người còn hạn chế và cần thêm nhiều nghiên cứu sâu rộng hơn trước khi đưa ra kết luận chắc chắn. Gừng không phải là phương pháp điều trị ung thư chính thức.
Những ai nên hạn chế hoặc tránh dùng gừng?
Mặc dù gừng mang lại nhiều lợi ích, nhưng có một số đối tượng cần thận trọng hoặc tránh sử dụng để tránh các tác dụng phụ không mong muốn.
Người huyết áp thấp: Gừng có đặc tính làm giãn mạch, có thể gây hạ huyết áp. Những người có tiền sử huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc điều trị huyết áp nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng gừng thường xuyên.
Người bệnh máu khó đông hoặc đang dùng thuốc chống đông máu: Gừng có thể ức chế kết tập tiểu cầu, làm tăng nguy cơ chảy máu. Do đó, những người bị rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông máu như warfarin, aspirin cần tránh dùng gừng. Nên ngừng sử dụng gừng ít nhất 2 tuần trước khi phẫu thuật.
Người có sỏi mật: Gừng có thể kích thích sản xuất mật. Điều này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng của những người mắc bệnh sỏi mật, gây đau đớn hoặc biến chứng.
Phụ nữ mang thai (lưu ý liều lượng): Gừng an toàn ở liều 1 gram mỗi ngày để giảm buồn nôn thai nghén. Tuy nhiên, một số lo ngại cho rằng liều cao hơn (trên 1500mg/ngày) có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, mặc dù bằng chứng khoa học cho điều này còn yếu. Để đảm bảo an toàn tối đa, phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng gừng với mục đích điều trị.
Người bị trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Mặc dù gừng giúp tiêu hóa, nhưng ở một số người nhạy cảm, gừng có thể gây kích ứng dạ dày và làm trầm trọng thêm các triệu chứng ợ nóng hoặc trào ngược.
Trước khi phẫu thuật: Do gừng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, các chuyên gia khuyến cáo nên ngừng sử dụng gừng dưới mọi hình thức ít nhất hai tuần trước bất kỳ ca phẫu thuật nào.
Lưu ý về liều lượng và an toàn khi sử dụng gừng
Gừng thường được coi là an toàn khi tiêu thụ trong giới hạn liều lượng khuyến nghị, thường là từ 1 đến 4 gram mỗi ngày. Tuy nhiên, việc sử dụng quá liều hoặc ở những người nhạy cảm có thể gây ra một số tác dụng phụ nhẹ như ợ nóng, tiêu chảy, khó chịu dạ dày hoặc kích ứng miệng.
Điều quan trọng là phải lưu ý đến các tương tác thuốc tiềm ẩn. Gừng có thể tương tác với các loại thuốc chống đông máu (ví dụ: warfarin), thuốc điều trị tiểu đường và thuốc điều trị huyết áp, làm tăng hoặc giảm tác dụng của chúng. Do đó, những người đang sử dụng bất kỳ loại thuốc nào hoặc có tình trạng sức khỏe cụ thể nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi bắt đầu sử dụng gừng như một phương pháp điều trị.
Nguồn: VnExpress
