Trong những tháng mùa đông lạnh giá, nhiều người có thói quen tắm nước nóng bằng vòi hoa sen để làm ấm cơ thể. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo rằng hành động này tiềm ẩn nguy cơ gây ra ‘sốc nhiệt độ’ (temperature shock), một tình trạng nguy hiểm có thể dẫn đến các biến cố sức khỏe nghiêm trọng như đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ. Bài viết này sẽ đi sâu vào cơ chế gây sốc nhiệt, đối tượng dễ bị ảnh hưởng và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả được khuyến nghị bởi bác sĩ.
Hiểu về ‘sốc nhiệt độ’ khi tắm nước nóng
‘Sốc nhiệt độ’ trong bối cảnh tắm nước nóng vào mùa đông không phải là sốc nhiệt do thân nhiệt tăng cao quá mức, mà là sự phản ứng đột ngột của cơ thể trước sự thay đổi nhiệt độ môi trường quá nhanh. Khi nhiệt độ bên ngoài lạnh và nhiệt độ phòng tắm thấp, việc tiếp xúc ngay với nước nóng hoặc đột ngột rời khỏi môi trường ấm áp trong phòng tắm có thể gây ra những phản ứng sinh lý không mong muốn.
Cụ thể, khi tắm nước nóng, các mạch máu dưới da có xu hướng giãn nở để tản nhiệt, giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn. Tuy nhiên, nếu bước ra khỏi phòng tắm đột ngột hoặc mở cửa để luồng khí lạnh tràn vào, các mạch máu sẽ co lại rất nhanh để giữ nhiệt. Sự co giãn và co thắt mạch máu đột ngột này có thể làm thay đổi huyết áp một cách cấp tính, gây áp lực lớn lên hệ tim mạch. Đối với những người có sẵn bệnh lý nền, điều này đặc biệt nguy hiểm.
Đối tượng có nguy cơ cao
Mặc dù ‘sốc nhiệt độ’ có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, nhưng một số nhóm đối tượng sau đây có nguy cơ cao hơn và cần đặc biệt cẩn trọng:
- Người cao tuổi: Hệ thống điều hòa nhiệt độ của người lớn tuổi thường kém linh hoạt hơn, khiến họ khó thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột.
- Người mắc các bệnh lý tim mạch: Bệnh nhân cao huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim có nguy cơ cao bị đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim do sự thay đổi huyết áp cấp tính.
- Người có tiền sử tai biến mạch máu não: Những người từng bị đột quỵ hoặc có yếu tố nguy cơ đột quỵ cần hết sức thận trọng.
- Người mắc bệnh tiểu đường, béo phì: Các bệnh lý này thường đi kèm với các vấn đề về tuần hoàn và tim mạch.
- Người có thể trạng yếu, sức đề kháng kém: Những người đang ốm, mệt mỏi hoặc có sức khỏe không tốt.
- Trẻ em: Đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, do khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện.
- Người đã sử dụng rượu bia: Rượu bia có thể làm giãn mạch máu, gây mất thân nhiệt và làm tăng nguy cơ khi tiếp xúc với môi trường lạnh.
Ngoài ra, tắm trong phòng quá kín, thiếu thông gió cũng có thể dẫn đến thiếu oxy, gây chóng mặt, buồn nôn, ngất xỉu, làm tăng thêm rủi ro.
Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa
Các dấu hiệu của ‘sốc nhiệt độ’ có thể bao gồm chóng mặt, buồn nôn, khó thở, tức ngực, tim đập nhanh, run rẩy hoặc thậm chí ngất xỉu. Khi xuất hiện các triệu chứng này, cần ngừng tắm ngay lập tức, tìm nơi ấm áp, thoáng khí và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế nếu cần thiết.
Để giảm thiểu nguy cơ ‘sốc nhiệt độ’ khi tắm vào mùa đông, các bác sĩ khuyến nghị tuân thủ các biện pháp phòng ngừa sau:
- Làm ấm phòng tắm trước khi tắm: Bật bình nóng lạnh hoặc mở nước nóng cho hơi nước lan tỏa một lúc trước khi vào tắm. Có thể sử dụng quạt sưởi chuyên dụng trong phòng tắm để nâng nhiệt độ không khí.
- Điều chỉnh nhiệt độ nước từ từ: Không nên bật nước quá nóng ngay từ đầu. Hãy để cơ thể thích nghi dần bằng cách bắt đầu với nước ấm rồi tăng dần nhiệt độ đến mức dễ chịu (lý tưởng là 37-40 độ C).
- Tắm nhanh chóng: Không nên tắm quá lâu, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh nền. Thời gian tắm lý tưởng là khoảng 5-10 phút, không quá 15 phút.
- Không tắm quá khuya hoặc quá sớm: Đây là những thời điểm nhiệt độ môi trường thường xuống thấp nhất, làm tăng nguy cơ.
- Mở hé cửa phòng tắm: Nếu phòng tắm quá kín và thiếu thông gió, có thể mở hé cửa một chút để tránh tình trạng thiếu oxy và giảm sự chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa bên trong và bên ngoài.
- Lau khô người ngay sau khi tắm: Sử dụng khăn bông mềm, khô để lau người nhanh chóng và mặc quần áo ấm ngay lập tức để giữ nhiệt.
- Tránh tắm khi cơ thể không khỏe: Không tắm ngay sau khi ăn quá no, uống rượu bia, hoặc khi đang mệt mỏi, ốm yếu.
- Giám sát trẻ em và người già: Luôn có người lớn hoặc người thân ở gần để hỗ trợ nếu cần thiết.
Thực hiện các biện pháp phòng ngừa này sẽ giúp bảo vệ sức khỏe và giảm thiểu rủi ro từ ‘sốc nhiệt độ’ khi tắm nước nóng vào mùa đông, đảm bảo trải nghiệm tắm an toàn và dễ chịu hơn cho mọi người, đặc biệt là các đối tượng dễ bị tổn thương.
Nguồn: VnExpress
