Nước đun sôi để nguội là lựa chọn phổ biến trong nhiều gia đình Việt Nam. Tuy nhiên, việc bảo quản và sử dụng loại nước này trong nhiều ngày đã đặt ra những lo ngại về độ an toàn và chất lượng. Bài viết sẽ làm rõ những yếu tố ảnh hưởng đến nước đun sôi để nguội khi để lâu, đồng thời đưa ra các khuyến nghị từ chuyên gia để đảm bảo sức khỏe người dùng.
Mối lo ngại về nước đun sôi để nguội khi để lâu
Theo các chuyên gia y tế, nước đun sôi ở 100 độ C sẽ tiêu diệt hầu hết vi khuẩn và vi rút có hại, giúp nước trở nên an toàn để uống ngay. Tuy nhiên, khi nước đã nguội và được bảo quản trong thời gian dài, chất lượng của nó có thể bị suy giảm do nhiều yếu tố:
- Nguy cơ tái nhiễm khuẩn: Nước đun sôi để nguội khi tiếp xúc với không khí, bụi bẩn, hoặc dụng cụ chứa đựng không sạch sẽ có thể bị tái nhiễm vi khuẩn và các vi sinh vật khác từ môi trường xung quanh. Các vi khuẩn này có khả năng sinh sôi nhanh chóng trong điều kiện thích hợp nếu nước không được bảo quản đúng cách, dẫn đến nguy cơ gây bệnh đường ruột.
- Sự biến đổi của các chất trong nước: Một số chuyên gia chỉ ra rằng, khi nước để lâu, lượng oxy trong nước giảm đi. Các hợp chất hữu cơ trong nước có thể bị phân hủy, tạo điều kiện cho sự hình thành của nitrat và nitrit. Nitrit ở nồng độ cao được biết đến là chất có khả năng gây ung thư và ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển oxy của hồng cầu, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tuy nhiên, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vẫn cho phép một lượng nitrit nhất định trong nước uống. Sự gia tăng nồng độ nitrit thường chỉ đáng lo ngại khi nguồn nước ban đầu có vấn đề hoặc nước được bảo quản quá lâu trong điều kiện không phù hợp.
- Mất khoáng chất có lợi: Quá trình đun sôi ở nhiệt độ cao có thể làm kết tủa và giảm lượng một số khoáng chất vi lượng thiết yếu có lợi cho sức khỏe như canxi, magie. Mặc dù sự mất mát này thường không đáng kể so với tổng lượng khoáng chất cơ thể cần nạp từ thực phẩm, nhưng việc sử dụng nước có đủ khoáng chất vẫn được khuyến khích để duy trì cân bằng điện giải và các chức năng cơ thể.
Thời gian an toàn và cách bảo quản đúng cách
Để đảm bảo an toàn cho sức khỏe, các chuyên gia khuyến cáo cần tuân thủ các nguyên tắc sau khi sử dụng nước đun sôi để nguội:
Thời gian an toàn khuyến nghị:
- Tốt nhất là nên uống nước đun sôi càng sớm càng tốt sau khi đã nguội hoàn toàn.
- Nước đun sôi để nguội có thể an toàn để sử dụng trong khoảng 2-3 ngày nếu được bảo quản đúng cách, tức là trong bình chứa kín, sạch sẽ và ở nơi thoáng mát, khô ráo.
- Đối với nước đã được lấy ra khỏi bình chứa lớn hoặc đã mở nắp để sử dụng hàng ngày (ví dụ như để trên bàn uống), nên uống hết trong vòng 24 giờ. Nhiều chuyên gia cũng khuyến cáo không nên để nước đun sôi quá 48 giờ vì nguy cơ tái nhiễm khuẩn tăng lên đáng kể sau thời gian này.
Biện pháp bảo quản hiệu quả:
- Sử dụng bình chứa sạch: Bình chứa nước phải được rửa sạch, tiệt trùng kỹ lưỡng trước khi đổ nước vào. Nên ưu tiên các bình làm bằng vật liệu an toàn như thủy tinh hoặc thép không gỉ, có nắp đậy kín để ngăn chặn bụi bẩn và vi khuẩn.
- Đậy kín nắp: Luôn đậy kín nắp bình sau mỗi lần lấy nước để ngăn ngừa bụi bẩn, côn trùng và vi khuẩn từ không khí xâm nhập, hạn chế tối đa việc nước tiếp xúc với môi trường bên ngoài.
- Vị trí bảo quản: Đặt bình nước ở nơi thoáng mát, khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc gần các nguồn nhiệt. Nhiệt độ cao có thể thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn và làm giảm chất lượng nước.
- Không đổ thêm nước mới vào nước cũ: Tuyệt đối không đổ thêm nước đun sôi mới vào bình đã chứa nước cũ. Điều này có thể làm lây nhiễm vi khuẩn từ nước cũ sang nước mới và tạo môi trường lý tưởng cho chúng sinh sôi. Khi hết nước, hãy làm sạch bình và đổ nước mới.
- Tránh dùng tay hoặc dụng cụ bẩn: Hạn chế tối đa việc dùng tay, thìa, đũa hoặc bất kỳ vật dụng nào khác nhúng trực tiếp vào bình nước để tránh đưa vi khuẩn vào. Nên dùng gáo, ca sạch để lấy nước và không để miệng bình chạm vào ly, cốc khi rót.
- Uống nước trong ngày: Nước đã được lấy ra khỏi bình lớn và sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày (như để bàn uống, đi học, đi làm) nên được uống hết trong ngày và không nên để qua đêm.
Những lưu ý khác để đảm bảo chất lượng nước uống
Ngoài việc bảo quản nước đun sôi để nguội, người dân cũng cần lưu ý đến nguồn nước ban đầu và các phương pháp xử lý khác để có nguồn nước uống an toàn:
- Nguồn nước đầu vào: Nước máy từ các hệ thống cấp nước công cộng thường đã được xử lý ban đầu, tuy nhiên vẫn cần đun sôi để loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn còn sót lại. Đối với nước giếng khoan hoặc các nguồn nước không rõ nguồn gốc, cần phải xét nghiệm và xử lý kỹ lưỡng hơn (ví dụ như lọc thô, khử trùng) trước khi đun sôi để đảm bảo loại bỏ các tạp chất và mầm bệnh nguy hiểm.
- Thiết bị lọc nước: Sử dụng các thiết bị lọc nước hiện đại như máy lọc nước RO (thẩm thấu ngược) hoặc Nano có thể cung cấp nguồn nước sạch, an toàn mà không cần đun sôi, đồng thời giữ lại hoặc bổ sung khoáng chất cần thiết. Đây là giải pháp tiện lợi và hiệu quả, đặc biệt cho các gia đình bận rộn muốn có nước uống an toàn tức thì.
- Nước đóng chai: Nước đóng chai từ các thương hiệu uy tín, đạt tiêu chuẩn chất lượng của Bộ Y tế cũng là một lựa chọn an toàn và tiện lợi khi không có điều kiện xử lý nước tại nhà.
- Tránh nước chưa xử lý: Tuyệt đối không uống nước trực tiếp từ vòi (nếu không phải là nước đã qua máy lọc chuyên dụng), giếng, sông, hồ chưa qua bất kỳ hình thức xử lý nào, vì chúng có thể chứa nhiều vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng và các hóa chất độc hại gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Tóm lại, nước đun sôi để nguội là an toàn nếu được sử dụng trong thời gian ngắn và bảo quản đúng cách theo các khuyến nghị của chuyên gia. Người tiêu dùng cần nâng cao ý thức vệ sinh và tuân thủ các hướng dẫn để đảm bảo chất lượng nước uống, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Việc lựa chọn các giải pháp lọc nước hiện đại cũng là một phương án tối ưu để có nguồn nước sạch an toàn, tiện lợi hơn trong cuộc sống hiện đại.
Nguồn: VnExpress
