Thận đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sức khỏe tổng thể, thực hiện chức năng lọc máu, loại bỏ chất thải, điều hòa huyết áp và cân bằng điện giải. Tuy nhiên, nhiều thói quen sinh hoạt hàng ngày tưởng chừng vô hại lại có thể âm thầm gây tổn thương thận theo thời gian, dẫn đến các bệnh lý thận mãn tính. Bài viết này, dựa trên chia sẻ của các chuyên gia y tế, sẽ chỉ ra những thói quen phổ biến có nguy cơ bào mòn chức năng thận và khuyến nghị các biện pháp phòng ngừa.
Thói quen ăn uống ảnh hưởng đến sức khỏe thận
Chế độ ăn uống có tác động trực tiếp và sâu sắc đến hoạt động của thận. Việc duy trì những thói quen ăn uống không lành mạnh lâu dài có thể làm tăng gánh nặng cho thận, đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng.
Tiêu thụ quá nhiều muối: Muối (natri) là một trong những thủ phạm hàng đầu gây hại thận. Khi nạp quá nhiều muối, cơ thể sẽ giữ nước để pha loãng natri, dẫn đến tăng huyết áp. Huyết áp cao kéo dài là nguyên nhân chính gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, làm giảm khả năng lọc của chúng và dẫn đến bệnh thận mãn tính. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành không nên tiêu thụ quá 5 gram muối mỗi ngày (tương đương một thìa cà phê).
Ăn quá nhiều đường: Tương tự như muối, lượng đường cao trong chế độ ăn không chỉ góp phần vào bệnh béo phì mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2. Tiểu đường là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh thận mãn tính trên toàn cầu. Lượng đường huyết không kiểm soát sẽ gây tổn thương các mạch máu và bộ lọc trong thận (tiểu cầu thận), làm giảm chức năng thận theo thời gian. Nên hạn chế lượng đường bổ sung dưới 25 gram mỗi ngày.
Tiêu thụ quá nhiều protein từ thịt đỏ: Protein là dưỡng chất cần thiết, nhưng việc tiêu thụ quá mức, đặc biệt là protein từ thịt đỏ, có thể tạo ra nhiều chất thải chứa nitơ. Thận phải làm việc vất vả hơn để lọc bỏ những chất thải này. Mặc dù protein rất quan trọng, việc ăn uống cân bằng với nhiều loại protein khác nhau (thực vật, cá, gia cầm) và kiểm soát khẩu phần là chìa khóa để bảo vệ thận.
Uống không đủ nước: Nước là yếu tố sống còn đối với chức năng thận. Việc uống không đủ nước sẽ làm giảm lưu lượng máu đến thận, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lọc máu và loại bỏ độc tố. Thiếu nước kéo dài cũng làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận và nhiễm trùng đường tiết niệu, những vấn đề có thể gây tổn thương thận nghiêm trọng. Các chuyên gia khuyến nghị uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày, tùy thuộc vào mức độ hoạt động và điều kiện khí hậu.
Uống nhiều rượu bia: Lạm dụng rượu bia gây hại cho thận một cách trực tiếp và gián tiếp. Rượu có thể làm tăng huyết áp và gây mất nước, cả hai yếu tố đều là nguy cơ đối với thận. Sử dụng rượu bia quá mức cũng có thể dẫn đến ngộ độc gan, từ đó ảnh hưởng xấu đến chức năng thận. Việc uống rượu bia có kiểm soát hoặc hạn chế tối đa là cần thiết để bảo vệ sức khỏe thận.
Thói quen sinh hoạt và dùng thuốc không đúng cách
Bên cạnh chế độ ăn uống, lối sống và cách sử dụng thuốc cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hay hủy hoại thận.
Nhịn tiểu thường xuyên: Nhịn tiểu trong thời gian dài có thể gây ứ đọng nước tiểu trong bàng quang, tăng áp lực lên bàng quang và thận. Điều này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển gây nhiễm trùng đường tiết niệu mà còn có thể làm giãn các cơ quan trong hệ tiết niệu, gây tổn thương thận lâu dài.
Lạm dụng thuốc giảm đau và kháng viêm không steroid (NSAIDs): Các loại thuốc không kê đơn như ibuprofen, naproxen thường được sử dụng để giảm đau và viêm. Tuy nhiên, việc lạm dụng hoặc sử dụng chúng trong thời gian dài, đặc biệt ở liều cao, có thể gây tổn thương thận cấp tính và mãn tính. Chúng có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận và ảnh hưởng đến khả năng lọc của thận. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng các loại thuốc này, đặc biệt nếu bạn đã có sẵn bệnh lý về thận hoặc các yếu tố nguy cơ khác.
Thức khuya, thiếu ngủ: Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi cơ thể. Thức khuya và thiếu ngủ kinh niên làm rối loạn chu kỳ ngủ – thức tự nhiên của cơ thể, ảnh hưởng đến điều hòa huyết áp và đường huyết, gián tiếp gây áp lực lên thận. Duy trì giấc ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm là cần thiết để cơ thể, bao gồm cả thận, có thời gian nghỉ ngơi và tự sửa chữa.
Hút thuốc lá: Hút thuốc lá là một trong những thói quen gây hại nghiêm trọng nhất cho sức khỏe tổng thể, bao gồm cả thận. Các hóa chất độc hại trong thuốc lá gây xơ vữa mạch máu, làm hẹp và cứng động mạch, bao gồm cả những mạch máu dẫn đến thận. Điều này làm giảm lưu lượng máu đến thận, gây tổn thương cấu trúc và suy giảm chức năng thận. Hút thuốc cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh huyết áp cao và tiểu đường, hai nguyên nhân chính gây bệnh thận.
Căng thẳng kéo dài: Stress mãn tính dẫn đến việc cơ thể sản xuất quá nhiều hormone cortisol. Cortisol cao kéo dài có thể làm tăng huyết áp, tăng đường huyết và gây viêm toàn thân, tất cả đều là các yếu tố nguy cơ gây tổn thương thận. Quản lý căng thẳng thông qua các hoạt động thư giãn, tập thể dục, và duy trì một lối sống cân bằng là quan trọng để bảo vệ thận.
Để bảo vệ thận khỏi những tác động tiêu cực của các thói quen hàng ngày, mỗi người cần chủ động xây dựng một lối sống lành mạnh. Điều này bao gồm duy trì chế độ ăn uống cân bằng, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, tránh hút thuốc lá, và đặc biệt là không tự ý dùng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề về thận và can thiệp kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm.
Nguồn: VnExpress
