Các sản phẩm tẩy rửa gia dụng là vật dụng quen thuộc trong mỗi gia đình, giúp duy trì vệ sinh và không gian sống sạch sẽ. Tuy nhiên, một nghiên cứu kéo dài 20 năm từ Đại học Bergen, Na Uy, đã đưa ra những cảnh báo nghiêm trọng về tác động lâu dài của việc hít phải các hóa chất này đối với sức khỏe phổi. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc tiếp xúc thường xuyên với các chất tẩy rửa có thể gây tổn thương phổi mãn tính, đặc biệt là ở phụ nữ, với mức độ suy giảm chức năng phổi đáng báo động, tương đương với tác hại của việc hút thuốc lá nặng.
Phơi nhiễm hóa chất tẩy rửa và những tổn thương phổi tiềm ẩn
Nghiên cứu của Đại học Bergen, tiến hành trên một nhóm lớn gồm hơn 6.000 người và theo dõi trong hai thập kỷ, đã cung cấp bằng chứng rõ ràng về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc với hóa chất tẩy rửa và sự suy giảm chức năng phổi. Kết quả cho thấy, phụ nữ thường xuyên làm công việc dọn dẹp, dù là trong gia đình hay với vai trò chuyên nghiệp, đều có sự suy giảm dung tích thở và dung tích sống cưỡng bức (FVC và FEV1) nhanh hơn đáng kể so với những người không tiếp xúc với các sản phẩm này. Cụ thể, chức năng phổi của nhóm phụ nữ này suy giảm ở mức tương đương với việc hút khoảng 20 điếu thuốc lá mỗi ngày trong 10 đến 20 năm – một phát hiện gây sốc, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề thường bị bỏ qua.
Các hóa chất phổ biến trong gia đình như thuốc tẩy, amoniac, và các dung dịch tẩy rửa dạng xịt chứa nhiều hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) và các chất kích ứng khác. Khi hít phải, những chất này có thể trực tiếp gây kích ứng và viêm niêm mạc đường hô hấp. Theo thời gian, sự viêm nhiễm mãn tính này dẫn đến những thay đổi cấu trúc trong đường thở, làm giảm khả năng trao đổi khí của phổi và gây ra các bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng hen suyễn. Điều đáng lo ngại là các chuyên gia nghiên cứu nhấn mạnh rằng những tổn thương phổi này thường là vĩnh viễn và không thể phục hồi hoàn toàn.
Nhận biết triệu chứng và các đối tượng có nguy cơ
Triệu chứng của tổn thương phổi do hóa chất tẩy rửa có thể biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào mức độ và thời gian tiếp xúc. Ở giai đoạn cấp tính, người bệnh có thể trải qua các triệu chứng như ho kéo dài, khó thở, thở khò khè, tức ngực, hoặc cảm giác nóng rát ở mũi, họng và phổi. Những triệu chứng này có thể xuất hiện ngay lập tức sau khi tiếp xúc hoặc phát triển dần theo thời gian. Trong trường hợp tiếp xúc mãn tính, các triệu chứng có thể trở nên nghiêm trọng hơn, dẫn đến suy giảm chức năng phổi kéo dài.
Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao cần đặc biệt chú ý bao gồm những người làm nghề dọn dẹp chuyên nghiệp – những người thường xuyên phải tiếp xúc với nồng độ hóa chất cao và trong thời gian dài. Ngoài ra, phụ nữ nội trợ cũng là một nhóm nguy cơ đáng kể do thường xuyên sử dụng các sản phẩm tẩy rửa trong không gian kém thông thoáng. Những người có tiền sử mắc các bệnh về đường hô hấp như hen suyễn, viêm phế quản mãn tính cũng dễ bị ảnh hưởng nặng hơn khi hít phải các hóa chất này, vì hệ hô hấp của họ đã nhạy cảm hơn.
Biện pháp phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe phổi khỏi hóa chất tẩy rửa
Để bảo vệ sức khỏe phổi khỏi tác hại của hóa chất tẩy rửa, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa là vô cùng cần thiết:
Giảm thiểu sử dụng hóa chất mạnh: Ưu tiên sử dụng các sản phẩm tẩy rửa thân thiện với môi trường, có nguồn gốc tự nhiên như giấm trắng, baking soda, chanh hoặc các sản phẩm có nhãn xanh được chứng nhận an toàn. Những lựa chọn này giúp làm sạch hiệu quả mà không phát thải hóa chất độc hại vào không khí.
Đảm bảo thông gió tốt: Khi sử dụng bất kỳ sản phẩm tẩy rửa nào, đặc biệt là trong nhà tắm hoặc nhà bếp, hãy luôn mở cửa sổ và cửa ra vào. Nếu không thể thông gió tự nhiên, hãy bật quạt thông gió hoặc sử dụng quạt điện để luân chuyển không khí, giúp phân tán hơi hóa chất và giảm nồng độ chúng trong không gian hít thở.
Sử dụng đồ bảo hộ cá nhân: Đeo khẩu trang chống hóa chất (ví dụ, khẩu trang N95 hoặc loại có van lọc) và găng tay cao su để tránh tiếp xúc trực tiếp qua da và đường hô hấp. Kính bảo hộ cũng nên được cân nhắc khi xử lý các hóa chất dạng lỏng dễ bắn vào mắt.
Tuyệt đối không trộn lẫn hóa chất: Một nguyên tắc quan trọng là không bao giờ trộn lẫn các loại hóa chất tẩy rửa khác nhau. Ví dụ, việc trộn thuốc tẩy với amoniac có thể tạo ra khí chloramine độc hại, gây tổn thương phổi nghiêm trọng và thậm chí đe dọa tính mạng. Luôn đọc kỹ nhãn mác để hiểu rõ thành phần và hướng dẫn sử dụng an toàn.
Bảo quản an toàn: Cất giữ tất cả hóa chất tẩy rửa ở nơi khô ráo, thoáng mát, ngoài tầm với của trẻ em và vật nuôi để ngăn ngừa các tai nạn đáng tiếc do uống nhầm hoặc tiếp xúc không chủ ý.
Lời cảnh tỉnh từ nghiên cứu này nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc xem xét kỹ lưỡng các sản phẩm sử dụng hàng ngày. Bằng cách áp dụng những biện pháp phòng ngừa đơn giản nhưng hiệu quả, chúng ta có thể bảo vệ lá phổi của mình và những người thân yêu khỏi những tác hại tiềm tàng từ hóa chất tẩy rửa gia đình.
Nguồn: Tri Thức VN
