Nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng việc thường xuyên ăn cá nướng hoặc áp chảo có thể mang lại những lợi ích đáng kể cho sức khỏe não bộ, đặc biệt là trong việc duy trì thể tích chất xám và giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ. Các phát hiện này gợi ý rằng không chỉ các axit béo omega-3 mà còn nhiều yếu tố dinh dưỡng khác trong cá, cùng với phương pháp chế biến lành mạnh, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và tăng cường chức năng não.
Lợi ích của cá nướng/áp chảo đối với cấu trúc não bộ
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Neurology đã theo dõi 263 tình nguyện viên trong độ tuổi 60 và 70, tất cả đều có chức năng nhận thức bình thường. Các nhà khoa học đã thu thập dữ liệu về thói quen ăn uống của họ, đặc biệt là tần suất tiêu thụ cá, đồng thời thực hiện các xét nghiệm máu để đo nồng độ axit béo omega-3 và chụp cộng hưởng từ (MRI) não để đánh giá thể tích chất xám.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, những người ăn cá nướng hoặc áp chảo ít nhất một lần mỗi tuần có thể tích chất xám lớn hơn đáng kể ở các vùng não liên quan đến trí nhớ và nhận thức. Cụ thể, thể tích chất xám của họ lớn hơn, tương đương với việc làm chậm quá trình lão hóa não bộ khoảng 4 năm so với những người không ăn cá hoặc ăn cá ít hơn.
Điều thú vị là lợi ích này được quan sát thấy độc lập với nồng độ axit béo omega-3 trong máu. Điều này cho thấy rằng ngoài omega-3, còn có các thành phần khác trong cá góp phần vào việc bảo vệ não bộ. Các chuyên gia phỏng đoán rằng vitamin D, protein chất lượng cao, cùng với các nguyên tố vi lượng như selen, i-ốt, sắt và choline, tất cả đều phong phú trong cá, có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sức khỏe thần kinh và cấu trúc não.
Ngược lại, nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ tích cực nào giữa việc ăn cá chiên (rán) và thể tích chất xám. Điều này có thể là do quá trình chiên ở nhiệt độ cao có thể làm hỏng các chất dinh dưỡng có lợi hoặc do cá chiên thường được ăn kèm với các thực phẩm không lành mạnh khác, làm giảm đi lợi ích tổng thể.
Cá và giảm nguy cơ mất trí nhớ, Alzheimer
Bên cạnh việc duy trì thể tích chất xám, việc ăn cá nướng hoặc áp chảo thường xuyên cũng được liên kết với việc giảm nguy cơ phát triển chứng suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) và bệnh Alzheimer, đặc biệt ở những người có yếu tố di truyền. Nghiên cứu chỉ ra rằng những người mang gen APOE4, một yếu tố nguy cơ di truyền mạnh mẽ đối với bệnh Alzheimer, nếu ăn cá nướng hoặc áp chảo từ 1 đến 4 lần mỗi tuần, có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer hoặc suy giảm nhận thức nhẹ thấp hơn tới 14% so với những người cùng nhóm gen nhưng ít ăn cá.
Điều này cho thấy rằng việc bổ sung cá vào chế độ ăn uống có thể giúp trung hòa một phần tác động tiêu cực của gen APOE4 đối với não bộ. Một lần nữa, lợi ích này chỉ được quan sát thấy với cá nướng hoặc áp chảo, củng cố thêm tầm quan trọng của phương pháp chế biến.
Những lưu ý khi bổ sung cá vào chế độ ăn
Để tối đa hóa lợi ích cho não bộ và sức khỏe tổng thể, các chuyên gia khuyến nghị nên ăn cá 1-2 lần mỗi tuần. Các phương pháp chế biến như nướng, áp chảo, hấp hoặc luộc là lựa chọn tối ưu, trong khi nên hạn chế các món cá chiên.
Mặc dù cá mang lại nhiều lợi ích, người tiêu dùng cũng cần lưu ý về hàm lượng thủy ngân trong một số loại cá nhất định. Các loại cá lớn, sống lâu như cá mập, cá kiếm, cá thu vua thường có hàm lượng thủy ngân cao. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và phụ nữ đang cho con bú nên hạn chế hoặc tránh những loại cá này. Thay vào đó, nên ưu tiên các loại cá ít thủy ngân như cá hồi, cá trích, cá mòi, cá rô phi, cá ngừ đóng hộp loại “light” và cá tuyết.
Cần nhấn mạnh rằng đây là một nghiên cứu quan sát, chỉ ra mối liên hệ chứ không phải quan hệ nhân quả trực tiếp. Tuy nhiên, nó cung cấp thêm bằng chứng củng cố cho khuyến nghị về việc kết hợp cá vào chế độ ăn uống lành mạnh để hỗ trợ sức khỏe não bộ. Để có một bộ não khỏe mạnh, không chỉ việc ăn cá mà còn cần một chế độ ăn uống cân bằng, lối sống lành mạnh và thường xuyên rèn luyện trí óc.
Nguồn: Sức Khỏe & Đời Sống
