Nhiều bệnh lý về mắt có thể tiến triển một cách âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, nhưng lại gây ra những tổn thương nghiêm trọng và không thể phục hồi, dẫn đến giảm thị lực hoặc thậm chí mù lòa vĩnh viễn. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và thực hiện khám mắt định kỳ là vô cùng quan trọng để bảo vệ đôi mắt. Dưới đây là 5 vấn đề mắt phổ biến có thể âm thầm gây giảm thị lực mà mọi người cần đặc biệt chú ý.
1. Bệnh tăng nhãn áp (Glaucoma)
Bệnh tăng nhãn áp, thường được ví như “kẻ đánh cắp thị lực thầm lặng”, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa vĩnh viễn trên thế giới. Bệnh xảy ra khi áp lực trong mắt tăng cao, gây tổn thương dần dần dây thần kinh thị giác. Điều nguy hiểm là ở giai đoạn đầu, hầu hết các trường hợp tăng nhãn áp không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh có thể không cảm thấy đau hay mờ mắt, cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng và gây mất thị trường không thể hồi phục. Các triệu chứng như nhìn mờ, đau nhức mắt, quầng sáng quanh đèn chỉ xuất hiện khi bệnh đã ở giai đoạn nghiêm trọng.
Phát hiện sớm thông qua khám mắt định kỳ là cách duy nhất để kiểm soát bệnh. Những người trên 40 tuổi, có tiền sử gia đình mắc bệnh tăng nhãn áp, người mắc bệnh tiểu đường, huyết áp cao, hoặc có bệnh lý mạch máu nên đặc biệt lưu ý và đi khám mắt thường xuyên để được đo nhãn áp và kiểm tra thần kinh thị giác.
2. Bệnh võng mạc tiểu đường (Diabetic Retinopathy)
Bệnh võng mạc tiểu đường là một biến chứng nghiêm trọng của bệnh tiểu đường, ảnh hưởng đến các mạch máu nhỏ trong võng mạc – lớp mô nhạy sáng ở phía sau mắt. Lượng đường trong máu cao kéo dài sẽ làm hỏng các mạch máu này, dẫn đến rò rỉ dịch, xuất huyết, hoặc hình thành các mạch máu mới bất thường dễ vỡ. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng, hoặc triệu chứng rất nhẹ như nhìn mờ thoáng qua. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể thấy các đốm đen trôi nổi (ruồi bay), nhìn đôi, hoặc mất thị lực đột ngột do xuất huyết. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến phù hoàng điểm, bong võng mạc, tăng nhãn áp thứ phát và mù lòa.
Để phòng ngừa và làm chậm tiến triển của bệnh võng mạc tiểu đường, việc kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và cholesterol là tối quan trọng. Người bệnh tiểu đường cần thăm khám mắt với bác sĩ chuyên khoa định kỳ theo lịch hẹn để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
3. Thoái hóa hoàng điểm tuổi già (Age-related Macular Degeneration – AMD)
Thoái hóa hoàng điểm tuổi già là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở những người trên 50 tuổi tại các nước phát triển. Hoàng điểm là phần trung tâm của võng mạc, chịu trách nhiệm cho thị lực sắc nét, khả năng đọc và nhận diện khuôn mặt. Bệnh AMD làm tổn thương hoàng điểm, dẫn đến mất thị lực trung tâm trong khi thị lực ngoại biên vẫn được bảo toàn. Điều này gây khó khăn đáng kể cho các hoạt động hàng ngày.
Bệnh có hai dạng chính: dạng khô và dạng ướt. Dạng khô phổ biến hơn, tiến triển chậm, gây mờ dần thị lực trung tâm và nhìn biến dạng. Dạng ướt ít gặp hơn nhưng nghiêm trọng hơn, do các mạch máu bất thường phát triển dưới hoàng điểm, gây rò rỉ dịch hoặc máu, dẫn đến giảm thị lực nhanh chóng và tạo ra điểm mù trung tâm. Các triệu chứng thường gặp bao gồm nhìn mờ, nhìn các đường thẳng bị cong hoặc méo mó, khó khăn khi đọc sách hoặc nhận diện khuôn mặt, và cần nhiều ánh sáng hơn để nhìn rõ. Việc bỏ thuốc lá, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh giàu rau xanh, trái cây, và bảo vệ mắt khỏi tia UV có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
4. Đục thủy tinh thể (Cataract)
Đục thủy tinh thể là tình trạng thủy tinh thể tự nhiên trong mắt bị mờ đục, làm cản trở ánh sáng đi vào võng mạc, gây suy giảm thị lực. Đây là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa mắt và là nguyên nhân phổ biến nhất gây giảm thị lực ở người lớn tuổi. Ngoài ra, chấn thương mắt, bệnh tiểu đường, việc sử dụng thuốc steroid kéo dài hoặc tiếp xúc quá nhiều với tia cực tím cũng có thể góp phần gây đục thủy tinh thể.
Triệu chứng thường xuất hiện từ từ và trở nên rõ ràng hơn theo thời gian. Người bệnh có thể trải nghiệm tầm nhìn mờ như nhìn qua một tấm kính bị sương mù, nhìn đôi ở một mắt, khó nhìn vào ban đêm, tăng nhạy cảm với ánh sáng chói, và màu sắc trở nên nhạt hoặc ố vàng. May mắn thay, đục thủy tinh thể có thể điều trị hiệu quả bằng phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo, giúp phục hồi thị lực đáng kể. Việc đeo kính râm chống tia UV và kiểm soát các bệnh lý nền như tiểu đường có thể giúp làm chậm quá trình phát triển của bệnh.
5. Khô mắt mãn tính (Chronic Dry Eye)
Khô mắt mãn tính là tình trạng mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc chất lượng nước mắt không đảm bảo để duy trì độ ẩm cần thiết cho bề mặt mắt. Tình trạng này có thể gây khó chịu đáng kể và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tuổi tác, môi trường khô hanh, sử dụng máy tính hoặc thiết bị điện tử trong thời gian dài, một số loại thuốc, và các bệnh tự miễn. Mặc dù không trực tiếp gây mù lòa, khô mắt mãn tính kéo dài và không được điều trị có thể dẫn đến tổn thương bề mặt giác mạc, tăng nguy cơ nhiễm trùng và ảnh hưởng đến thị lực.
Các triệu chứng phổ biến bao gồm cảm giác cộm, ngứa, rát bỏng trong mắt, đỏ mắt, nhạy cảm với ánh sáng, nhìn mờ thoáng qua, và đôi khi là chảy nước mắt phản xạ (do mắt cố gắng bù đắp sự thiếu hụt độ ẩm). Để quản lý tình trạng khô mắt, người bệnh có thể sử dụng nước mắt nhân tạo, chớp mắt thường xuyên hơn khi làm việc với máy tính, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với gió hoặc điều hòa, và giữ độ ẩm trong không khí. Nếu triệu chứng nghiêm trọng, cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt để được tư vấn và điều trị phù hợp.
Việc hiểu rõ về 5 vấn đề mắt này và tầm quan trọng của việc chăm sóc mắt định kỳ là chìa khóa để bảo vệ thị lực và duy trì sức khỏe mắt lâu dài. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
Nguồn: VnExpress
