Giảm thính lực là một tình trạng phổ biến nhưng thường bị bỏ qua, ảnh hưởng đến hàng tỷ người trên thế giới và có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống, thậm chí là sức khỏe não bộ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 1,5 tỷ người trên toàn cầu đang sống chung với một mức độ suy giảm thính lực nào đó, trong đó nhiều trường hợp không được nhận biết hoặc chậm trễ trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ y tế. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm thính lực đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tổng thể và duy trì các chức năng nhận thức.
Dấu hiệu suy giảm thính lực dễ bị bỏ qua
Suy giảm thính lực thường diễn ra từ từ, khiến người bệnh khó nhận ra cho đến khi tình trạng đã trở nên đáng kể. Các dấu hiệu ban đầu có thể rất tinh tế và dễ bị nhầm lẫn với sự mệt mỏi hoặc đơn thuần là môi trường ồn ào. Một số biểu hiện thường gặp bao gồm:
- Khó khăn trong việc theo dõi cuộc trò chuyện: Đặc biệt là trong môi trường có nhiều tiếng ồn như nhà hàng, các cuộc tụ tập đông người hoặc khi có nhiều người cùng nói chuyện.
- Thường xuyên yêu cầu người khác lặp lại lời nói: Người bệnh có thể cảm thấy người đối diện nói lầm bầm, không rõ tiếng hoặc phải liên tục hỏi lại “Bạn vừa nói gì?”.
- Tăng âm lượng các thiết bị giải trí: Liên tục điều chỉnh âm lượng tivi, radio hoặc điện thoại cao hơn mức người khác cảm thấy thoải mái, khiến những người xung quanh phàn nàn.
- Cảm thấy mọi người nói không rõ ràng: Thay vì tiếng ồn lớn, người bệnh có thể cảm thấy các âm thanh được truyền đến tai bị méo mó, lờ mờ, giống như tiếng nói bị che chắn hoặc không được phát âm rõ ràng.
- Khó nghe điện thoại: Gặp khó khăn khi nghe cuộc gọi điện thoại, đặc biệt là khi sử dụng điện thoại di động hoặc loa ngoài.
- Tránh các tình huống xã hội: Cảm thấy mệt mỏi hoặc khó chịu khi tham gia các buổi tụ tập đông người, các bữa tiệc, dẫn đến việc dần dần tự cô lập mình.
- Ù tai: Trải nghiệm tiếng chuông, tiếng vo ve, tiếng rít hoặc tiếng ồn khác trong tai mà không có nguồn âm thanh bên ngoài. Đây là một triệu chứng phổ biến đi kèm với suy giảm thính lực.
- Cảm giác áp lực hoặc đầy tai: Có cảm giác như tai bị tắc nghẽn hoặc có áp lực bên trong mà không phải do ráy tai hoặc nhiễm trùng.
- Mệt mỏi sau khi nghe: Phải cố gắng hết sức để nghe và hiểu lời nói, dẫn đến sự mệt mỏi về tinh thần và thể chất sau các cuộc trò chuyện hoặc sau một ngày làm việc.
- Khó xác định hướng âm thanh: Gặp khó khăn trong việc nhận biết âm thanh đến từ đâu, ví dụ như tiếng còi xe, tiếng chuông cửa hoặc giọng nói của ai đó trong phòng.
Nguyên nhân phổ biến gây giảm thính lực
Suy giảm thính lực có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó tuổi tác và tiếp xúc với tiếng ồn lớn là hai yếu tố hàng đầu. Tuổi tác là nguyên nhân tự nhiên nhất, khi các tế bào lông nhỏ trong tai trong bị tổn thương hoặc chết dần theo thời gian, một tình trạng gọi là lão thính (presbycusis). Ngoài ra, việc thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn lớn từ môi trường làm việc, giải trí hoặc các thiết bị cá nhân có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho cấu trúc tai. Các yếu tố khác bao gồm di truyền, việc sử dụng một số loại thuốc gây độc cho tai (như một số kháng sinh, thuốc hóa trị, thuốc lợi tiểu hoặc aspirin liều cao), và các bệnh lý như tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh Meniere, xơ cứng tai, khối u, hoặc các bệnh nhiễm virus như sởi, quai bị.
Tác động của suy giảm thính lực không được điều trị
Việc bỏ qua hoặc trì hoãn điều trị suy giảm thính lực có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng không chỉ đối với khả năng nghe mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe tinh thần và thể chất. Các nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa suy giảm thính lực không được điều trị và nguy cơ suy giảm nhận thức, thậm chí tăng nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ (gấp tới 5 lần) do não bộ phải làm việc vất vả hơn để xử lý âm thanh và lời nói, hoặc do thiếu hụt kích thích từ âm thanh. Tình trạng này cũng có thể gây ra sự cô lập xã hội, trầm cảm và lo âu khi người bệnh cảm thấy khó khăn trong giao tiếp, dẫn đến việc tránh né các hoạt động xã hội. Hơn nữa, suy giảm thính lực còn liên quan đến việc tăng nguy cơ té ngã do khả năng nhận biết và phản ứng với môi trường xung quanh bị ảnh hưởng.
Tầm quan trọng của việc thăm khám và can thiệp sớm
Nhận biết sớm các dấu hiệu và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời là chìa khóa để quản lý hiệu quả suy giảm thính lực. Các chuyên gia tai mũi họng hoặc chuyên gia thính học có thể đánh giá mức độ và nguyên nhân của suy giảm thính lực thông qua các xét nghiệm chuyên biệt. Dựa trên kết quả, họ sẽ đưa ra các khuyến nghị phù hợp, bao gồm việc sử dụng máy trợ thính, cấy ghép ốc tai điện tử hoặc các phương pháp điều trị khác. Việc can thiệp sớm không chỉ giúp cải thiện khả năng nghe, mà còn có thể làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, giảm thiểu nguy cơ mắc các biến chứng nghiêm trọng như suy giảm nhận thức, cải thiện chất lượng cuộc sống và giúp người bệnh duy trì sự kết nối với xã hội.
Để bảo vệ thính giác, mỗi người cần chủ động phòng ngừa bằng cách hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn lớn, sử dụng thiết bị bảo vệ tai khi cần thiết và duy trì lối sống lành mạnh. Đối với những người trên 40 tuổi hoặc có các yếu tố nguy cơ, việc kiểm tra thính lực định kỳ là rất cần thiết để phát hiện sớm và có biện pháp can thiệp kịp thời.
Nguồn: VnExpress
