Đặt stent động mạch vành là một thủ thuật y tế phổ biến nhằm điều trị các động mạch vành bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn, giúp khôi phục lưu lượng máu đến cơ tim. Nhiều bệnh nhân khi được chỉ định thực hiện thủ thuật này thường băn khoăn về mức độ đau đớn mà nó có thể gây ra. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về quy trình đặt stent, những cảm giác thường gặp, cũng như các lợi ích và rủi ro liên quan, giúp người bệnh hiểu rõ hơn về trải nghiệm thực tế và yên tâm hơn khi đối mặt với quyết định điều trị này.
Đặt stent động mạch vành là gì?
Đặt stent động mạch vành là một thủ thuật can thiệp tim mạch ít xâm lấn, thường được thực hiện sau khi chụp động mạch vành cho thấy có tình trạng hẹp hoặc tắc nghẽn đáng kể. Thủ thuật này nhằm mục đích mở rộng lòng mạch máu bị ảnh hưởng và giữ cho nó mở, đảm bảo cung cấp đủ máu giàu oxy nuôi dưỡng cơ tim. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng hẹp động mạch vành có thể dẫn đến các triệu chứng như đau thắt ngực (đau tức ngực), khó thở, thậm chí là nhồi máu cơ tim.
Stent là một ống lưới nhỏ, thường làm bằng kim loại, được thiết kế để đưa vào động mạch vành bị hẹp. Sau khi đưa vào vị trí, stent sẽ được mở rộng bằng một bóng nhỏ và giữ cố định tại đó vĩnh viễn, tạo thành một “giàn giáo” nâng đỡ thành mạch, ngăn không cho động mạch bị xẹp trở lại.
Quy trình đặt stent động mạch vành
Quá trình đặt stent động mạch vành bao gồm nhiều bước, nhưng nhìn chung bệnh nhân sẽ được chuẩn bị kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn và thoải mái nhất có thể.
Trước thủ thuật
Trước khi thực hiện, bệnh nhân sẽ được bác sĩ giải thích chi tiết về thủ thuật, lợi ích, rủi ro và các lựa chọn điều trị khác. Một số xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm máu, điện tâm đồ (ECG) và siêu âm tim có thể được chỉ định. Bệnh nhân thường được yêu cầu nhịn ăn uống trong vài giờ trước thủ thuật. Bác sĩ cũng sẽ xem xét các loại thuốc bệnh nhân đang dùng và có thể yêu cầu ngưng một số loại thuốc tạm thời, đặc biệt là thuốc chống đông máu.
Trong quá trình thủ thuật
Bệnh nhân sẽ được đưa vào phòng thông tim. Tại đây, đội ngũ y tế sẽ làm sạch và gây tê cục bộ vùng da nơi catheter sẽ được đưa vào (thường là động mạch ở cổ tay hoặc bẹn). Việc gây tê này giúp bệnh nhân không cảm thấy đau khi kim và ống thông được đưa vào. Mặc dù bệnh nhân vẫn tỉnh táo trong suốt quá trình, bác sĩ có thể cho dùng thuốc an thần nhẹ để giúp thư giãn và giảm lo lắng.
Sau khi gây tê, một ống thông mềm (catheter) sẽ được luồn qua động mạch đã chọn và dẫn đến tim. Quá trình này được hướng dẫn bằng hình ảnh X-quang sống động (huỳnh quang) và thuốc cản quang. Bệnh nhân có thể cảm thấy áp lực nhẹ tại vị trí đưa ống thông vào nhưng hiếm khi cảm thấy đau. Khi catheter đã đến động mạch vành bị hẹp, một quả bóng nhỏ ở đầu catheter sẽ được bơm phồng lên để mở rộng lòng mạch. Sau đó, stent đã được gắn vào bóng sẽ được đẩy vào vị trí và mở rộng, giữ cho động mạch mở. Cuối cùng, bóng sẽ được xì hơi và rút ra, để lại stent cố định trong lòng mạch.
Toàn bộ thủ thuật thường kéo dài từ 30 phút đến vài giờ, tùy thuộc vào độ phức tạp của từng trường hợp và số lượng động mạch cần can thiệp. Trong quá trình này, bệnh nhân có thể cảm thấy một chút nóng ran hoặc khó chịu nhẹ khi thuốc cản quang được tiêm vào hoặc khi bóng được bơm phồng trong động mạch vành. Tuy nhiên, cảm giác này thường rất ngắn ngủi và không quá khó chịu.
Cảm giác trong và sau khi đặt stent
Trong quá trình đặt stent
Điểm quan trọng cần hiểu là bản thân trái tim và các mạch máu lớn không có các thụ thể đau giống như da hoặc các cơ quan khác. Do đó, việc can thiệp bên trong mạch máu thường không gây ra cảm giác đau nhói hay đau cấp tính. Nhờ thuốc gây tê cục bộ tại vị trí đưa ống thông vào (cổ tay hoặc bẹn), bệnh nhân sẽ không cảm thấy đau khi ống thông được đưa vào. Thay vào đó, cảm giác phổ biến nhất là áp lực nhẹ hoặc khó chịu tại vùng này.
Khi bóng được bơm căng để mở rộng động mạch hoặc khi stent được đặt, một số bệnh nhân có thể cảm thấy một chút tức ngực nhẹ, cảm giác chèn ép thoáng qua hoặc nóng ran. Đây là do sự giãn nở của động mạch và luồng máu tạm thời bị thay đổi, chứ không phải là đau dữ dội. Cảm giác này thường chỉ kéo dài trong vài giây và nhanh chóng biến mất khi bóng được xì hơi. Thuốc an thần nhẹ có thể giúp bệnh nhân giảm bớt căng thẳng và cảm thấy thư giãn hơn trong suốt thủ thuật.
Sau thủ thuật
Sau khi thủ thuật kết thúc, catheter sẽ được rút ra và áp lực sẽ được áp dụng tại vị trí đưa ống thông vào để cầm máu. Bệnh nhân có thể cảm thấy ê ẩm, đau nhẹ hoặc có vết bầm tím tại vùng này trong vài ngày. Đây là điều bình thường và thường có thể được kiểm soát bằng thuốc giảm đau thông thường.
Bệnh nhân thường được yêu cầu nằm nghỉ tại giường trong vài giờ (hoặc lâu hơn nếu catheter được đưa vào động mạch đùi) để đảm bảo không xảy ra chảy máu hoặc biến chứng tại vị trí chọc mạch. Trong thời gian này, nhân viên y tế sẽ theo dõi nhịp tim, huyết áp và vị trí chọc mạch một cách cẩn thận. Hầu hết bệnh nhân có thể xuất viện trong vòng 24 giờ sau thủ thuật.
Chăm sóc sau thủ thuật và rủi ro tiềm ẩn
Chăm sóc sau thủ thuật
Việc chăm sóc sau đặt stent là cực kỳ quan trọng để đảm bảo hiệu quả lâu dài của thủ thuật và ngăn ngừa các biến chứng. Bệnh nhân sẽ được kê đơn thuốc chống kết tập tiểu cầu (thường là Aspirin và một loại thuốc khác như Clopidogrel, Ticagrelor hoặc Prasugrel) trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 6-12 tháng hoặc lâu hơn tùy trường hợp). Việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ dùng thuốc này là bắt buộc để ngăn ngừa cục máu đông hình thành bên trong stent, một biến chứng nghiêm trọng có thể gây nhồi máu cơ tim. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ.
Ngoài ra, bệnh nhân cần duy trì lối sống lành mạnh bao gồm chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục đều đặn (theo hướng dẫn của bác sĩ), bỏ hút thuốc lá, kiểm soát huyết áp, cholesterol và đường huyết. Việc tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ là cần thiết để theo dõi tình trạng sức khỏe, hiệu quả của stent và điều chỉnh thuốc nếu cần.
Rủi ro tiềm ẩn
Mặc dù đặt stent động mạch vành là một thủ thuật an toàn và hiệu quả, nhưng cũng như bất kỳ can thiệp y tế nào, nó vẫn tiềm ẩn một số rủi ro. Các rủi ro này tương đối hiếm gặp và thường được quản lý tốt bởi đội ngũ y tế chuyên nghiệp:
- Chảy máu hoặc bầm tím tại vị trí chọc mạch: Đây là biến chứng phổ biến nhất, thường nhẹ và tự khỏi. Trong một số ít trường hợp, có thể xảy ra chảy máu nghiêm trọng hơn cần can thiệp.
- Phản ứng dị ứng: Với thuốc cản quang hoặc thuốc gây tê.
- Tổn thương mạch máu: Hiếm khi xảy ra nhưng catheter có thể làm tổn thương động mạch.
- Rối loạn nhịp tim: Có thể xảy ra trong hoặc sau thủ thuật, thường thoáng qua.
- Tổn thương thận: Do thuốc cản quang, đặc biệt ở những bệnh nhân có chức năng thận kém từ trước.
- Nhiễm trùng: Tại vị trí chọc mạch, rất hiếm gặp.
- Huyết khối trong stent (stent thrombosis): Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất, xảy ra khi cục máu đông hình thành bên trong stent, có thể gây tắc nghẽn động mạch và dẫn đến nhồi máu cơ tim. Nguy cơ này được giảm thiểu đáng kể bằng việc dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu đúng và đủ liều.
- Tái hẹp trong stent (restenosis): Mặc dù ít phổ biến hơn với các loại stent phủ thuốc hiện đại, nhưng vẫn có khả năng động mạch bị hẹp lại bên trong hoặc xung quanh stent theo thời gian.
Bác sĩ sẽ đánh giá kỹ lưỡng tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân để cân nhắc lợi ích và rủi ro, từ đó đưa ra quyết định điều trị phù hợp nhất.
Lợi ích của việc đặt stent động mạch vành
Đặt stent động mạch vành mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho bệnh nhân mắc bệnh động mạch vành:
- Cải thiện triệu chứng: Giảm đáng kể hoặc loại bỏ các triệu chứng như đau thắt ngực và khó thở, giúp bệnh nhân cảm thấy thoải mái hơn.
- Cải thiện lưu lượng máu: Khôi phục dòng chảy máu bình thường đến cơ tim, cải thiện chức năng tim.
- Nâng cao chất lượng cuộc sống: Giúp bệnh nhân có thể trở lại các hoạt động hàng ngày và duy trì lối sống tích cực hơn.
- Giảm nguy cơ biến cố tim mạch: Đối với những bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp hoặc đau thắt ngực không ổn định, đặt stent kịp thời có thể cứu sống và giảm thiểu tổn thương cơ tim, cũng như giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim trong tương lai.
- Thủ thuật ít xâm lấn: So với phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (mổ hở), đặt stent là thủ thuật ít xâm lấn hơn, thời gian hồi phục nhanh hơn và ít đau đớn hơn.
Tóm lại, đặt stent động mạch vành là một thủ thuật an toàn, hiệu quả và thường không gây đau đớn đáng kể. Nhờ sự tiến bộ của y học, đặc biệt là kỹ thuật gây tê cục bộ và thuốc an thần, bệnh nhân có thể trải qua quá trình này một cách tương đối thoải mái. Việc hiểu rõ về quy trình, những cảm giác có thể gặp phải và tầm quan trọng của việc tuân thủ các chỉ định y tế sau thủ thuật sẽ giúp bệnh nhân yên tâm hơn và đạt được kết quả điều trị tốt nhất.
Nguồn: VnExpress
