Huyết áp thấp, hay hạ huyết áp, là tình trạng chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Đây là một vấn đề sức khỏe phổ biến mà nhiều người quan tâm, đặc biệt là mối liên hệ của nó với các bệnh tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim. Theo chuyên gia, thông thường, huyết áp thấp không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra nhồi máu cơ tim mà ngược lại, huyết áp cao mới là yếu tố nguy cơ chính.
Huyết áp thấp và nhồi máu cơ tim: Mối liên hệ không trực tiếp
Nhồi máu cơ tim xảy ra khi lưu lượng máu đến một phần cơ tim bị giảm hoặc tắc nghẽn hoàn toàn, thường là do sự hình thành mảng bám xơ vữa (mảng cholesterol) trong động mạch vành, gây hẹp hoặc tắc nghẽn mạch máu. Các yếu tố nguy cơ chính của nhồi máu cơ tim bao gồm huyết áp cao, mỡ máu cao, đái tháo đường, béo phì và hút thuốc lá.
Huyết áp thấp, đặc biệt là huyết áp thấp mạn tính nhưng không có triệu chứng, thường không gây tổn thương các mạch máu theo cách mà huyết áp cao gây ra. Trong nhiều trường hợp, huyết áp thấp, nếu không đi kèm triệu chứng hoặc bệnh lý nền, thậm chí còn được xem là dấu hiệu của một trái tim khỏe mạnh và hệ mạch máu đàn hồi tốt, thường liên quan đến tuổi thọ cao hơn và nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn.
Khi huyết áp thấp trở nên nguy hiểm
Mặc dù huyết áp thấp không trực tiếp gây nhồi máu cơ tim, nhưng trong những trường hợp cực đoan và cấp tính, tình trạng hạ huyết áp nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng và dẫn đến tổn thương các cơ quan, bao gồm cả tim. Điều này xảy ra khi huyết áp giảm đột ngột và xuống quá thấp, không đủ để cung cấp máu và oxy đến các cơ quan quan trọng trong cơ thể, một tình trạng gọi là sốc. Các nguyên nhân gây sốc có thể bao gồm chấn thương nghiêm trọng, nhiễm trùng huyết, mất nước nghiêm trọng, phản ứng dị ứng nặng (sốc phản vệ) hoặc suy tim cấp.
Trong những tình huống khẩn cấp này, cơ thể không thể duy trì đủ áp lực tưới máu cho các cơ quan, bao gồm cả cơ tim. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, cơ tim có thể bị tổn thương do thiếu oxy, dẫn đến suy tim cấp tính hoặc tổn thương cơ tim do sốc, nhưng đây không phải là nhồi máu cơ tim do xơ vữa động mạch thông thường.
Các dạng huyết áp thấp thường gặp
Huyết áp thấp có thể xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau, mỗi dạng có nguyên nhân và đặc điểm riêng biệt:
- Hạ huyết áp tư thế (Orthostatic hypotension): Xảy ra khi huyết áp giảm đột ngột trong vòng 2-5 phút sau khi đứng dậy từ tư thế ngồi hoặc nằm. Điều này thường gây chóng mặt, choáng váng hoặc ngất xỉu do máu không kịp bơm lên não.
- Hạ huyết áp sau ăn (Postprandial hypotension): Tình trạng huyết áp giảm sau khi ăn, thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý như Parkinson.
- Hạ huyết áp qua trung gian thần kinh (Neurally mediated hypotension – NMH): Xảy ra sau khi đứng lâu hoặc trải qua các tình huống căng thẳng về thể chất hoặc tinh thần. Phản ứng này làm tim đập chậm lại và mạch máu giãn ra, gây tụt huyết áp và có thể dẫn đến ngất xỉu (còn gọi là ngất do phản xạ phế vị).
- Hạ huyết áp thứ phát: Do các bệnh lý hoặc tình trạng sức khỏe khác như suy tim, rối loạn nội tiết (ví dụ: suy tuyến giáp, suy tuyến thượng thận), mất nước, thiếu máu, nhiễm trùng nặng, phản ứng dị ứng hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc (thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn alpha, thuốc điều trị trầm cảm).
Khi nào cần thăm khám bác sĩ?
Nếu bạn có huyết áp thấp nhưng không gặp bất kỳ triệu chứng nào và vẫn cảm thấy khỏe mạnh, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ thường là đủ. Trong trường hợp này, huyết áp thấp có thể là một dấu hiệu tốt cho sức khỏe tim mạch của bạn.
Tuy nhiên, nếu huyết áp thấp đi kèm với các triệu chứng như chóng mặt, choáng váng, ngất xỉu, mờ mắt, buồn nôn, mệt mỏi hoặc khó thở, bạn nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám. Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra và xác định nguyên nhân gây hạ huyết áp để đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời nguyên nhân tiềm ẩn là rất quan trọng để tránh các biến chứng nghiêm trọng.
Xử trí huyết áp thấp
Việc điều trị huyết áp thấp phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Đối với những trường hợp huyết áp thấp không có triệu chứng hoặc do lối sống, các biện pháp sau có thể được khuyến nghị:
- Uống đủ nước để duy trì thể tích máu.
- Ăn các bữa ăn nhỏ và thường xuyên để tránh hạ huyết áp sau ăn.
- Hạn chế uống rượu.
- Đứng dậy từ từ sau khi nằm hoặc ngồi.
- Tránh đứng quá lâu.
- Tăng cường hoạt động thể chất vừa phải.
- Đảm bảo chế độ ăn uống cân bằng, đầy đủ dưỡng chất.
Trong trường hợp huyết áp thấp do bệnh lý nền hoặc tác dụng phụ của thuốc, bác sĩ sẽ điều chỉnh phác đồ điều trị hoặc thay đổi thuốc nếu cần thiết. Việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là yếu tố then chốt để quản lý hiệu quả tình trạng huyết áp thấp và duy trì sức khỏe tổng thể.
Nguồn: VnExpress
