Theo Hội đồng Quốc gia về lão hóa (Mỹ), gần 80% người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền (từ 2 bệnh trở lên). Người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn, tăng nguy cơ tử vong cho người bệnh.
Việc điều trị, kiểm soát bệnh và chăm sóc người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền đòi hỏi phải có chiến lược toàn diện, từ quản lý bệnh đến chăm sóc thể chất, dinh dưỡng, hỗ trợ tinh thần nhằm tối ưu hiệu quả điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Bệnh nền ở người cao tuổi là gì?
Bệnh nền ở người cao tuổi thường là các loại bệnh mạn tính mà người lớn tuổi có nhiều nguy cơ mắc phải do cơ thể lão hóa, hệ thống miễn dịch suy giảm, lối sống và sinh hoạt chưa phù hợp… Việc chăm sóc sức khỏe và thăm khám bệnh khi về già chưa đúng cách cũng có thể gây bệnh nền ở người lớn tuổi.
Các bệnh nền thường gặp ở người cao tuổi
Một số bệnh nền, bệnh mạn tính ở người cao tuổi phổ biến bao gồm:
- Tăng huyết áp
- Mỡ máu cao
- Béo phì
- Đái tháo đường
- Bệnh tim mạch
- Viêm phổi, viêm phế quản
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
- Hen suyễn
- Suy giảm trí nhớ
- Nhiễm trùng đường tiểu
- Suy giảm thính lực
- Suy giảm thị lực
- Loãng xương
- Thoái hóa khớp
- Viêm khớp
- Bệnh thận mạn tính
- Bệnh Zona
- Bệnh Parkinson
Vì sao người cao tuổi dễ mắc nhiều bệnh nền?
Nguy cơ người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền, bệnh mạn tính cùng lúc cao. Nguyên nhân khiến người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền có thể xuất phát từ nhiều lý do khác nhau, điển hình là:
- Lão hóa: Cùng với tuổi tác là sự lão hoá theo thời gian của cơ thể, khiến hệ miễn dịch suy yếu, các cơ quan chức năng hoạt động kém hơn. Do đó, người cao tuổi dễ bị tấn công bởi các nguyên nhân gây bệnh như nhiễm virus, vi khuẩn, môi trường ô nhiễm,… và các cơ quan dễ bị suy yếu, tổn thương, viêm, dễ mắc bệnh hơn so với người trẻ tuổi.
- Chế độ chăm sóc sức khỏe, sinh hoạt, dinh dưỡng không phù hợp: Người cao tuổi có chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi, dinh dưỡng chưa hợp lý hoặc đang có vấn đề sức khỏe nhưng chưa thăm khám, quản lý, chăm sóc đúng cách làm tăng nguy cơ khởi phát bệnh hoặc khiến bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý khác. Điều này khiến người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền và gây nguy hiểm, đe dọa đến sức khỏe, tính mạng.
- Vấn đề tâm lý: Bên cạnh sức khỏe thể chất thì sức khỏe tinh thần, tâm lý cũng là một vấn đề đáng lưu tâm ở người cao tuổi. Sức khỏe tinh thần có ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe tổng quát. Người cao tuổi ít ra ngoài gặp gỡ bạn bè, dễ có cảm giác tiêu cực. Khi mắc bệnh, người cao tuổi thường suy nghĩ, lo lắng mình là gánh nặng của con cháu, chủ quan từ chối hoặc trì hoãn việc khám chữa bệnh kịp thời. Đây là nguyên nhân làm cho nhiều bệnh lý trở nên nghiêm trọng và phức tạp, tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh cùng lúc.
Người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền nguy hiểm thế nào?
Người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền thường phải đối mặt với những rủi ro sức khỏe cao. Sự tác động của nhiều bệnh diễn ra cùng lúc có thể gây ra những hậu quả đáng kể, bao gồm:
- Sự phức tạp trong quản lý bệnh: Việc quản lý nhiều bệnh nền cùng một lúc là điều khó khăn, có thể làm giảm hiệu quả điều trị bệnh. Bác sĩ cần cân nhắc lựa chọn kết hợp những phương pháp điều trị phù hợp, đảm bảo các loại thuốc không tương tác với nhau, không gây nên tác dụng phụ nguy hiểm. Hơn nữa, khi người cao tuổi mắc nhiều bệnh nền, điều này đòi hỏi sự chăm sóc kỹ lưỡng của người thân, người chăm sóc để giúp người cao tuổi có thể kiểm soát bệnh hiệu quả.
- Nguy cơ mắc thêm nhiều bệnh lý khác: Các vấn đề về sức khỏe có mối quan hệ mật thiết với nhau. Người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền nếu không chăm sóc, kiểm soát bệnh hợp lý sẽ làm tăng nguy cơ mắc thêm các bệnh lý nguy hiểm khác. Chẳng hạn như ở người bệnh đái tháo đường, nguy cơ mắc thêm bệnh tim mạch, cơ xương khớp, đột quỵ cao hơn. Hay, ở người bệnh thận mạn, nguy cơ đau tim và tử vong do bệnh tim mạch thường tăng từ 2-3 lần.
- Tăng nguy cơ đột quỵ: Người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền thường ít vận động, ngồi hoặc nằm một chỗ trên giường dẫn đến tăng nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp, bệnh tim mạch, tăng hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu. Từ đó, nguy cơ đột quỵ não hoặc đột quỵ tim cao hơn.
- Suy giảm chất lượng cuộc sống: Mắc các bệnh mạn tính cùng lúc làm giảm khả năng vận động, gây đau đớn và giảm khả năng tự chăm sóc bản thân, vui chơi, giải trí… của người cao tuổi. Điều này làm suy giảm chất lượng cuộc sống tuổi xế chiều.
- Gánh nặng tài chính và tâm lý: Chi phí chăm sóc sức khỏe có thể tăng lên đáng kể khi người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền. Việc chăm sóc, đảm bảo về kinh phí điều trị cũng góp phần gây nên áp lực tâm lý cho người bệnh và gia đình.
Lưu ý dành cho người cao tuổi mắc nhiều bệnh nền, mạn tính
Đối với người lớn tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh lý, có một số điều cần lưu ý để chăm sóc sức khỏe và quản lý bệnh hiệu quả hơn bao gồm:
- Tuân thủ kế hoạch khám và điều trị: Tuân thủ đúng lịch trình khám, điều trị và sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Không tự ý dừng liệu trình điều trị hoặc thay đổi kế hoạch điều trị khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ. Điều này giúp giảm nguy cơ biến chứng và đảm bảo bệnh được điều trị, kiểm soát hiệu quả. Đặc biệt, cần tái khám đúng theo lịch hẹn để theo dõi tình trạng bệnh lý và điều chỉnh kế hoạch điều trị nếu cần thiết.
- Chú ý các dấu hiệu bất thường về sức khỏe: Khi người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền, cần chú ý các dấu hiệu bất thường về sức khỏe như mệt mỏi, suy nhược, đau nhức nhiều, ngủ li bì, nôn ói, khó thở, vô niệu, rối loạn vận động,… để kịp thời đến bệnh viện thăm khám điều trị.
- Thực hiện chế độ dinh dưỡng và lối sống khoa học: Ăn uống cân đối, giàu chất dinh dưỡng và duy trì mức hoạt động, vận động hợp lý có thể giúp kiểm soát bệnh tình và giảm nguy cơ phát triển các biến chứng đối với người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền.
- Môi trường sống thoải mái: Người lớn tuổi đang mắc các bệnh lý mạn tính cần sống trong không gian thoáng đãng, sạch sẽ, hạn chế các không gian tù túng. Điều này không chỉ hạn chế nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp người lớn tuổi giữ được tâm lý thoải mái hơn trong suốt quá trình điều trị bệnh.
- Kiểm tra sức khỏe tổng quát định kỳ: Người cao tuổi khi mắc các bệnh nền có nguy cơ mắc các bệnh lý khác cao hơn. Vì vậy nên duy trì việc khám sức khỏe định kỳ để chủ động kịp thời phát hiện các bất thường, tổn thương từ sớm, giúp can thiệp điều trị ngay từ giai đoạn đầu của bệnh, hạn chế nguy cơ biến chứng.
- Tìm kiếm hỗ trợ từ gia đình, người thân: Người cao tuổi khi mắc bệnh cần có sự đồng hành của người thân xung quanh để đảm bảo thực hiện đúng các yêu cầu trong chăm sóc sức khỏe tại nhà. Không chỉ vậy, sự quan tâm từ gia đình, người thân cũng giúp người cao tuổi giảm bớt cảm giác tiêu cực và cải thiện tâm trạng.
- Thực hiện các biện pháp phòng tránh: Người cao tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh nền không nên chủ quan mà cần chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân. Chú ý thực hiện tiêm phòng đầy đủ, rửa tay sạch sẽ và tránh tiếp xúc với những người bệnh khác.
Nguồn: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
