Đau đầu và mờ mắt là những triệu chứng phổ biến mà nhiều người có thể gặp phải. Các triệu chứng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những tình trạng lành tính, dễ khắc phục cho đến những bệnh lý nghiêm trọng đòi hỏi sự can thiệp y tế kịp thời. Việc hiểu rõ các nguyên nhân tiềm ẩn có thể giúp mỗi cá nhân nhận biết khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.
Các nguyên nhân phổ biến gây đau đầu và mờ mắt
Các nguyên nhân dưới đây thường không nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể gây khó chịu đáng kể:
Căng thẳng: Căng thẳng tinh thần hoặc thể chất kéo dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đau đầu căng thẳng. Khi cơ thể chịu áp lực, các cơ ở đầu và cổ có thể căng cứng, dẫn đến cảm giác đau nhức âm ỉ hoặc như bị bó chặt quanh đầu. Tình trạng căng thẳng kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến mắt, gây ra cảm giác mỏi mắt hoặc mờ mắt tạm thời. Giảm căng thẳng thông qua các phương pháp thư giãn, đảm bảo giấc ngủ đầy đủ và nghỉ ngơi hợp lý có thể giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng này.
Mỏi mắt: Việc sử dụng các thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại trong thời gian dài mà không nghỉ ngơi, hoặc tập trung vào các công việc đòi hỏi thị lực cao, có thể dẫn đến mỏi mắt. Triệu chứng thường gặp là khó chịu, khô mắt hoặc chảy nước mắt, nhìn mờ nhẹ, và có thể lan lên gây đau nhức vùng trán hoặc thái dương. Để giảm mỏi mắt, cần nghỉ ngơi mắt thường xuyên theo quy tắc 20-20-20 (cứ sau 20 phút làm việc, nhìn xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong 20 giây) và đảm bảo đủ ánh sáng khi làm việc.
Thiếu ngủ: Giấc ngủ là thời gian để cơ thể và não bộ phục hồi. Thiếu ngủ kéo dài hoặc chất lượng giấc ngủ kém có thể ảnh hưởng đến khả năng điều tiết của mắt và gây căng thẳng thần kinh, dẫn đến mỏi mắt và đau đầu. Đảm bảo ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm cho người trưởng thành là rất quan trọng để duy trì sức khỏe tổng thể và giảm thiểu các triệu chứng này.
Mất nước: Cơ thể cần đủ nước để hoạt động bình thường. Mất nước có thể làm giảm lượng máu và oxy cung cấp cho não, gây ra đau đầu, chóng mặt, và mờ mắt. Đau đầu do mất nước thường có cảm giác đau nhói hoặc âm ỉ, có thể kèm theo khô miệng, mệt mỏi. Uống đủ nước trong ngày, đặc biệt khi vận động mạnh hoặc thời tiết nóng, là cách hiệu quả để phòng ngừa.
Huyết áp thấp hoặc cao: Cả huyết áp thấp và huyết áp cao bất thường đều có thể gây ra đau đầu và mờ mắt. Huyết áp thấp làm giảm lưu lượng máu đến não và mắt, dẫn đến chóng mặt, nhìn mờ và đau đầu nhẹ. Ngược lại, huyết áp cao, đặc biệt là trong cơn tăng huyết áp cấp tính, có thể gây đau đầu dữ dội, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, và cần được cấp cứu y tế ngay lập tức.
Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc, bao gồm thuốc giảm đau không kê đơn, thuốc kháng sinh, thuốc chống trầm cảm, hoặc thuốc điều trị huyết áp, có thể gây đau đầu và mờ mắt như một tác dụng phụ. Nếu nghi ngờ các triệu chứng này do thuốc, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn điều chỉnh liều lượng hoặc thay đổi loại thuốc.
Đau nửa đầu (Migraine): Đây là một dạng đau đầu nghiêm trọng, thường đặc trưng bởi cơn đau dữ dội, kiểu giật hoặc đập thình thịch, thường ở một bên đầu. Đau nửa đầu thường đi kèm với các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh. Một số người còn trải qua giai đoạn “tiền triệu” hoặc “hào quang” trước khi cơn đau bắt đầu, bao gồm các rối loạn thị giác như nhìn thấy ánh sáng lóe lên, điểm mù hoặc nhìn mờ.
Cảm cúm hoặc cảm lạnh: Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên như cúm và cảm lạnh có thể gây viêm và sung huyết ở xoang, dẫn đến áp lực và đau đầu. Sốt, mệt mỏi và sự yếu ớt toàn thân cũng có thể làm mắt mỏi và nhìn mờ tạm thời. Các triệu chứng thường tự khỏi khi bệnh thuyên giảm.
Rối loạn thị giác chưa được điều trị: Các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc lão thị chưa được chẩn đoán và điều chỉnh bằng kính mắt hoặc kính áp tròng có thể khiến mắt phải làm việc quá sức để cố gắng tập trung. Tình trạng này gây mỏi mắt kéo dài, dẫn đến đau đầu và nhìn mờ. Việc thăm khám mắt định kỳ và đeo kính đúng độ là cần thiết.
Các nguyên nhân hiếm gặp nhưng nguy hiểm
Mặc dù ít phổ biến hơn, nhưng một số nguyên nhân gây đau đầu và mờ mắt có thể rất nghiêm trọng và cần được cấp cứu y tế ngay lập tức:
Chấn thương đầu: Bất kỳ chấn thương nào ở đầu, dù nhẹ hay nặng, đều có thể gây đau đầu và mờ mắt. Tùy thuộc vào mức độ chấn thương, các triệu chứng có thể xuất hiện ngay lập tức hoặc chậm hơn. Chấn thương đầu có thể dẫn đến chấn động não, sưng hoặc chảy máu trong não, gây ra các triệu chứng nghiêm trọng như đau đầu dữ dội, nhìn đôi, lú lẫn, buồn nôn hoặc nôn mửa. Cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp sau bất kỳ chấn thương đầu nào.
Phình động mạch não: Đây là tình trạng một phần thành động mạch trong não bị phình ra, tạo thành túi. Nếu túi phình này vỡ, nó có thể gây chảy máu vào não (xuất huyết dưới nhện), dẫn đến một cơn đau đầu đột ngột, dữ dội nhất từng trải qua. Các triệu chứng khác có thể bao gồm nhìn đôi, sụp mí mắt, yếu liệt một bên cơ thể và mất ý thức. Đây là một tình trạng cấp cứu y tế đe dọa tính mạng.
Glôcôm cấp tính: Glôcôm góc đóng cấp tính là một tình trạng cấp cứu nhãn khoa xảy ra khi áp lực trong mắt tăng lên đột ngột và nhanh chóng. Điều này gây ra đau mắt dữ dội, đau đầu ở bên mắt bị ảnh hưởng, nhìn mờ đột ngột, nhìn thấy quầng sáng quanh đèn, buồn nôn và nôn mửa. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.
U não: Một khối u phát triển trong não có thể gây tăng áp lực nội sọ và chèn ép lên các cấu trúc não lân cận, bao gồm cả dây thần kinh thị giác. Các triệu chứng thường tiến triển từ từ và có thể bao gồm đau đầu dai dẳng (thường nặng hơn vào buổi sáng hoặc khi ho, hắt hơi), nhìn mờ hoặc nhìn đôi, buồn nôn, nôn mửa, co giật, yếu liệt một bên cơ thể hoặc thay đổi tính cách.
Đột quỵ: Đột quỵ xảy ra khi lưu lượng máu đến một phần của não bị gián đoạn, hoặc do tắc nghẽn (đột quỵ thiếu máu cục bộ) hoặc do chảy máu (đột quỵ xuất huyết). Đột quỵ có thể gây ra đau đầu dữ dội đột ngột, mờ mắt hoặc mất thị lực một phần, tê hoặc yếu một bên cơ thể, khó nói, lú lẫn và khó đi lại. Đây là một cấp cứu y tế cần được xử trí khẩn cấp để giảm thiểu tổn thương não.
Viêm màng não: Là tình trạng viêm các màng bao quanh não và tủy sống, thường do nhiễm trùng vi khuẩn hoặc virus. Các triệu chứng điển hình bao gồm đau đầu dữ dội, sốt cao, cứng cổ, nhạy cảm với ánh sáng, buồn nôn, nôn mửa và nhìn mờ. Viêm màng não do vi khuẩn là một cấp cứu y tế nghiêm trọng.
Tiền sản giật (ở phụ nữ mang thai): Tiền sản giật là một biến chứng thai kỳ nghiêm trọng, đặc trưng bởi huyết áp cao và tổn thương các cơ quan khác (thường là gan và thận), thường xuất hiện sau tuần thứ 20 của thai kỳ. Đau đầu dữ dội và dai dẳng, nhìn mờ, nhìn thấy đốm sáng hoặc quầng sáng, sưng phù mặt và tay, và có protein trong nước tiểu là các dấu hiệu cảnh báo cần được cấp cứu y tế ngay lập tức để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.
Viêm động mạch thái dương: Tình trạng viêm các động mạch lớn ở vùng thái dương và các nhánh khác. Thường gặp ở người lớn tuổi, gây đau đầu dữ dội ở một bên đầu, đau khi nhai, sốt nhẹ, mệt mỏi và đặc biệt là nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột ở một mắt. Nếu không được điều trị kịp thời, có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.
Khi nào cần thăm khám y tế
Mặc dù đa số các trường hợp đau đầu và mờ mắt không nguy hiểm, nhưng có một số dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý và cần đi khám bác sĩ ngay lập tức. Những dấu hiệu này bao gồm:
- Đau đầu dữ dội đột ngột, đặc biệt là cơn đau đầu tồi tệ nhất bạn từng trải qua.
- Đau đầu kèm theo sốt cao, cứng cổ, phát ban da, lú lẫn hoặc thay đổi ý thức.
- Đau đầu và mờ mắt xuất hiện sau một chấn thương đầu.
- Nhìn đôi, sụp mí mắt, tê hoặc yếu một bên cơ thể, khó nói hoặc khó giữ thăng bằng.
- Mất thị lực đột ngột hoặc thay đổi thị lực nghiêm trọng.
- Đau đầu và mờ mắt không cải thiện hoặc trở nên tồi tệ hơn sau vài ngày.
- Đối với phụ nữ mang thai, đau đầu và mờ mắt nghiêm trọng, kèm theo sưng phù, có thể là dấu hiệu của tiền sản giật và cần được cấp cứu.
Nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào trong số này, đừng chần chừ mà hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp.
Chẩn đoán tình trạng đau đầu và mờ mắt
Để chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây đau đầu và mờ mắt, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng và khai thác tiền sử bệnh lý chi tiết. Các câu hỏi về loại đau đầu, tần suất, mức độ nghiêm trọng, các triệu chứng đi kèm (như buồn nôn, nôn mửa, nhạy cảm với ánh sáng), các yếu tố khởi phát và các loại thuốc đang sử dụng sẽ được đặt ra.
Tùy thuộc vào kết quả khám ban đầu, bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm cận lâm sàng như:
- Xét nghiệm máu: Để kiểm tra các dấu hiệu viêm nhiễm, mất nước hoặc các tình trạng sức khỏe khác.
- Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não: Các kỹ thuật hình ảnh này giúp phát hiện các nguyên nhân cấu trúc như u não, xuất huyết, cục máu đông, phình động mạch hoặc các bất thường khác trong não.
- Khám mắt chuyên sâu: Nếu nghi ngờ nguyên nhân liên quan đến mắt, bác sĩ có thể giới thiệu người bệnh đến chuyên khoa mắt để kiểm tra thị lực, đo nhãn áp, soi đáy mắt và đánh giá toàn diện các cấu trúc mắt.
- Chọc dò tủy sống: Trong trường hợp nghi ngờ viêm màng não hoặc các bệnh lý thần kinh khác, thủ thuật này có thể được thực hiện để phân tích dịch não tủy.
Phương pháp điều trị
Việc điều trị đau đầu và mờ mắt phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây ra triệu chứng. Do đó, việc chẩn đoán chính xác là bước đầu tiên và quan trọng nhất:
- Thay đổi lối sống: Đối với các nguyên nhân phổ biến như căng thẳng, mỏi mắt, thiếu ngủ hoặc mất nước, các biện pháp điều trị thường bao gồm nghỉ ngơi đầy đủ, bổ sung đủ nước, thực hiện các kỹ thuật giảm căng thẳng (như thiền, yoga), hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử và đảm bảo tư thế làm việc hợp lý.
- Thuốc không kê đơn: Các loại thuốc giảm đau thông thường như paracetamol hoặc ibuprofen có thể giúp làm giảm triệu chứng đau đầu nhẹ đến trung bình.
- Thuốc kê đơn: Nếu nguyên nhân là đau nửa đầu, bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc chuyên biệt để cắt cơn đau (như triptans) hoặc thuốc dự phòng (như beta-blockers, thuốc chống trầm cảm).
- Điều chỉnh thị lực: Nếu nguyên nhân là do các vấn đề thị giác chưa được điều trị, việc điều chỉnh kính mắt hoặc sử dụng kính áp tròng phù hợp sẽ giúp cải thiện triệu chứng một cách hiệu quả.
- Can thiệp y tế khẩn cấp: Trong trường hợp các bệnh lý nghiêm trọng như u não, đột quỵ, phình động mạch, Glôcôm cấp tính, viêm màng não hoặc tiền sản giật, người bệnh sẽ cần được can thiệp y tế khẩn cấp. Điều này có thể bao gồm phẫu thuật, sử dụng thuốc đặc trị (như thuốc tan huyết khối cho đột quỵ thiếu máu cục bộ), hoặc các liệu pháp chuyên sâu khác.
Điều quan trọng là không nên tự ý chẩn đoán hoặc điều trị khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, đặc biệt là khi chúng nghiêm trọng hoặc kéo dài. Tham khảo ý kiến bác sĩ để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.
Nguồn: VnExpress
