Nháy mắt liên tục, hay còn gọi là co thắt mi mắt, là một tình trạng phổ biến mà nhiều người từng trải qua. Mặc dù trong đa số trường hợp, đây chỉ là phản ứng lành tính của cơ thể trước các yếu tố như căng thẳng, mệt mỏi hoặc thiếu ngủ, nhưng đôi khi, nháy mắt liên tục cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo của một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn cần được thăm khám và điều trị kịp thời.
Bài viết này sẽ đi sâu vào các nguyên nhân phổ biến gây ra hiện tượng nháy mắt liên tục, từ những yếu tố môi trường và lối sống đến các bệnh lý thần kinh cơ ít gặp hơn, đồng thời chỉ ra khi nào bạn cần tìm đến sự tư vấn của bác sĩ để đảm bảo an toàn cho sức khỏe đôi mắt và tổng thể.
Các nguyên nhân lành tính phổ biến
Hầu hết các trường hợp nháy mắt liên tục đều là lành tính và tự khỏi mà không cần can thiệp y tế. Chúng thường liên quan đến các yếu tố trong lối sống hàng ngày:
Căng thẳng và lo âu: Căng thẳng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các phản ứng không tự nguyện của cơ thể, bao gồm cả nháy mắt. Khi cơ thể chịu áp lực, hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh, có thể kích hoạt các cơ nhỏ quanh mắt co thắt.
Mệt mỏi và thiếu ngủ: Thiếu ngủ làm cho các cơ bắp, bao gồm cả cơ mi mắt, trở nên nhạy cảm và dễ co giật hơn. Đôi mắt cũng có thể bị mỏi do làm việc quá sức mà không được nghỉ ngơi đầy đủ.
Caffeine và rượu bia: Các chất kích thích như caffeine và đồ uống có cồn có thể gây hưng phấn quá mức cho hệ thần kinh và cơ bắp, dẫn đến tình trạng nháy mắt liên tục. Việc tiêu thụ quá nhiều các chất này có thể làm tăng tần suất và cường độ của các cơn co thắt.
Khô mắt: Tình trạng khô mắt có thể do nhiều yếu tố gây ra như tuổi tác, sử dụng máy tính nhiều, đeo kính áp tròng hoặc một số loại thuốc. Khi mắt bị khô, các cơ mi mắt có thể cố gắng bù đắp bằng cách nháy nhiều hơn để giữ ẩm, dẫn đến co thắt.
Căng thẳng thị giác: Sử dụng máy tính, điện thoại, hoặc đọc sách trong thời gian dài mà không nghỉ ngơi có thể gây mỏi mắt. Căng thẳng này làm cho các cơ mắt phải làm việc quá sức, dẫn đến nháy mắt liên tục.
Dị ứng: Những người bị dị ứng mắt có thể gặp phải các triệu chứng như ngứa, sưng và chảy nước mắt. Khi dụi mắt, các cơ mi mắt có thể bị kích thích và dẫn đến co thắt.
Mất cân bằng dinh dưỡng: Mặc dù hiếm gặp, nhưng sự thiếu hụt một số chất dinh dưỡng quan trọng như magiê hoặc kali cũng có thể gây ra các cơn co thắt cơ, bao gồm cả cơ mi mắt.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Mặc dù đa số các trường hợp nháy mắt liên tục là vô hại, nhưng có những dấu hiệu cảnh báo rằng bạn nên tìm đến sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu này có thể giúp phát hiện và điều trị kịp thời các tình trạng tiềm ẩn nghiêm trọng hơn:
- Kéo dài hơn vài tuần: Nếu tình trạng nháy mắt liên tục kéo dài dai dẳng hơn 1-2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm, bạn nên đi khám.
- Co thắt mạnh, khiến mí mắt nhắm hoàn toàn: Nếu các cơn co thắt đủ mạnh làm cho mí mắt nhắm chặt hoàn toàn, gây cản trở tầm nhìn và sinh hoạt hàng ngày.
- Ảnh hưởng đến các bộ phận khác của khuôn mặt: Khi co thắt không chỉ giới hạn ở vùng mắt mà còn lan sang các cơ mặt khác như môi, cằm hoặc cổ.
- Gây đỏ, sưng, chảy dịch mắt: Nếu mắt bị đỏ, sưng, có cảm giác nóng rát hoặc có dịch tiết bất thường kèm theo.
- Sụp mí mắt trên: Nếu một hoặc cả hai mí mắt trên bị sụp xuống, làm hạn chế tầm nhìn.
- Suy nhược hoặc liệt cơ mặt: Nếu bạn cảm thấy yếu hoặc tê liệt một phần khuôn mặt.
- Nhìn đôi hoặc thay đổi thị lực: Bất kỳ thay đổi nào trong thị lực, bao gồm nhìn mờ, nhìn đôi hoặc khó nhìn rõ.
Các dấu hiệu này có thể chỉ ra một vấn đề thần kinh hoặc bệnh lý nghiêm trọng hơn cần được chẩn đoán chính xác.
Các tình trạng co thắt nghiêm trọng hơn
Trong một số ít trường hợp, nháy mắt liên tục có thể là triệu chứng của các bệnh lý thần kinh cơ phức tạp hơn. Việc hiểu rõ các tình trạng này là quan trọng để không bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm:
Rung giật cơ mi mắt (Myokymia): Đây là một tình trạng co thắt cơ mi mắt nhẹ, thường không đáng kể và tự hết. Myokymia thường chỉ ảnh hưởng đến một bên mắt, gây ra cảm giác giật giật nhẹ ở mí mắt. Nguyên nhân phổ biến bao gồm căng thẳng, thiếu ngủ, tiêu thụ caffeine quá mức hoặc mỏi mắt. Tình trạng này thường không cần điều trị và cải thiện khi loại bỏ các yếu tố kích hoạt.
Co thắt mi mắt vô căn (Benign Essential Blepharospasm – BEB): Đây là một rối loạn thần kinh mãn tính gây ra các cơn co thắt không tự chủ của cơ vòng mi, dẫn đến việc nháy mắt hoặc nhắm chặt mắt liên tục. BEB thường bắt đầu bằng việc nháy mắt tăng dần, đặc biệt khi căng thẳng, mệt mỏi hoặc tiếp xúc với ánh sáng chói. Theo thời gian, các cơn co thắt có thể trở nên nghiêm trọng hơn, dẫn đến nhắm chặt mắt hoàn toàn, gây ra tình trạng mù chức năng mặc dù thị lực không bị suy giảm. Nguyên nhân chính xác của BEB chưa được biết rõ, nhưng có thể liên quan đến yếu tố di truyền và thường xuất hiện ở tuổi trung niên, đặc biệt là phụ nữ.
Các triệu chứng của BEB có thể bao gồm: co thắt xung quanh mắt, khó mở mắt, khô mắt, nhạy cảm với ánh sáng (sợ ánh sáng), và đôi khi nhìn đôi. Điều trị cho BEB thường bao gồm tiêm độc tố botulinum (Botox) vào các cơ quanh mắt để làm giãn cơ và giảm co thắt. Trong một số trường hợp nặng, phẫu thuật có thể được xem xét.
Co thắt nửa mặt (Hemifacial Spasm): Đây là một rối loạn thần kinh đặc trưng bởi các cơn co thắt không đau, không tự chủ của các cơ trên một bên mặt. Tình trạng này thường bắt đầu từ vùng mắt, gây ra nháy mắt liên tục, sau đó lan dần xuống các cơ mặt khác như má, miệng và cổ ở cùng bên. Nguyên nhân phổ biến nhất của co thắt nửa mặt là do một mạch máu bất thường (thường là động mạch) chèn ép vào dây thần kinh số VII (dây thần kinh mặt) khi nó thoát ra khỏi thân não. Điều này gây ra kích thích và rối loạn chức năng của dây thần kinh.
Các cơn co thắt có thể xảy ra ngay cả khi ngủ. Điều trị cho co thắt nửa mặt cũng thường bao gồm tiêm botulinum toxin để giảm co thắt. Trong những trường hợp nặng hoặc không đáp ứng với tiêm botox, phẫu thuật giải ép vi mạch có thể được thực hiện để di chuyển mạch máu ra khỏi dây thần kinh.
Phòng ngừa và điều trị
Để giảm thiểu hoặc ngăn ngừa tình trạng nháy mắt liên tục, đặc biệt là các dạng lành tính, việc điều chỉnh lối sống đóng vai trò quan trọng. Đối với các trường hợp nghiêm trọng hơn, cần có sự can thiệp y tế phù hợp:
Giảm căng thẳng: Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga, hít thở sâu, hoặc tham gia các hoạt động giải trí yêu thích có thể giúp giảm căng thẳng và lo âu. Đảm bảo có thời gian nghỉ ngơi hợp lý trong ngày làm việc.
Ngủ đủ giấc: Đảm bảo ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm là rất quan trọng để cơ thể và đôi mắt có thời gian phục hồi. Tránh sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ để cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Hạn chế caffeine và rượu: Giảm hoặc loại bỏ các chất kích thích này khỏi chế độ ăn uống có thể giúp giảm tần suất và cường độ của các cơn co thắt mi mắt.
Sử dụng thuốc nhỏ mắt và kính râm: Nếu bạn bị khô mắt, hãy sử dụng nước mắt nhân tạo không kê đơn để giữ ẩm cho mắt. Khi ra ngoài trời nắng hoặc làm việc trong môi trường có ánh sáng mạnh, đeo kính râm có thể giúp giảm căng thẳng cho mắt.
Bổ sung dinh dưỡng: Nếu có nghi ngờ về sự thiếu hụt vitamin hoặc khoáng chất, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được xét nghiệm và bổ sung hợp lý. Đảm bảo chế độ ăn uống cân bằng, giàu magiê và kali từ các loại rau xanh, hạt, và trái cây.
Điều trị các bệnh lý tiềm ẩn: Nếu nháy mắt liên tục là do dị ứng, viêm bờ mi, hoặc các vấn đề thị lực, việc điều trị nguyên nhân gốc sẽ giúp cải thiện triệu chứng. Hãy thăm khám bác sĩ mắt để được chẩn đoán và chỉ định điều trị phù hợp.
Tiêm độc tố botulinum (Botox): Đối với các trường hợp co thắt mi mắt vô căn (BEB) hoặc co thắt nửa mặt nghiêm trọng không đáp ứng với các biện pháp khác, tiêm botulinum toxin là phương pháp điều trị hiệu quả. Botulinum toxin giúp làm giãn tạm thời các cơ bị co thắt, giảm tần suất và cường độ của các cơn giật.
Phẫu thuật: Trong những trường hợp rất hiếm và nặng của co thắt mi mắt vô căn, phẫu thuật cắt bỏ một phần cơ vòng mi có thể được xem xét. Đối với co thắt nửa mặt do chèn ép mạch máu, phẫu thuật giải ép vi mạch có thể loại bỏ áp lực lên dây thần kinh.
Nháy mắt liên tục thường là một hiện tượng lành tính và tự giới hạn. Tuy nhiên, việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và tìm kiếm sự trợ giúp y tế kịp thời là rất quan trọng để loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng và đảm bảo sức khỏe đôi mắt cũng như chất lượng cuộc sống.
Nguồn: VnExpress
