Ung thư gan là một trong những loại ung thư phổ biến và nguy hiểm, đặc biệt tại các nước châu Á. Trong khi đó, virus viêm gan B được xác định là nguyên nhân phổ biến gây ung thư gan. Việc tiêm vaccine phòng viêm gan B được nhiều bác sĩ cho rằng có thể giúp giảm nguy cơ mắc ung thư gan.
Vai trò của virus viêm gan B trong ung thư gan
Ung thư gan có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó nhiễm virus viêm gan B và C là hai yếu tố hàng đầu. Virus viêm gan B có thể gây viêm gan mạn tính và dẫn đến xơ gan, từ đó phát triển thành ung thư gan. Nghiên cứu cho thấy có đến 80% bệnh nhân ung thư gan tại Việt Nam có liên quan đến virus viêm gan B.
Virus viêm gan B lây truyền qua đường máu, tình dục và từ mẹ sang con. Đáng chú ý, trẻ sơ sinh lây truyền virus từ mẹ rất dễ chuyển sang viêm gan mạn tính nếu không được can thiệp sớm, làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư gan sau này.
Hiệu quả của vaccine viêm gan B
Vaccine viêm gan B là loại vaccine phòng ngừa bệnh truyền nhiễm duy nhất có khả năng giảm nguy cơ mắc một loại ung thư. Các nghiên cứu tại nhiều quốc gia cho thấy việc triển khai tiêm vaccine viêm gan B diện rộng giúp giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B và ung thư gan.
Ví dụ, tại Đài Loan, sau 20 năm áp dụng chương trình tiêm vaccine viêm gan B bắt buộc cho trẻ sơ sinh, tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B trong cộng đồng giảm từ 10% xuống còn dưới 1%, đồng thời tỷ lệ mắc ung thư gan ở trẻ em cũng giảm rõ rệt.
Vaccine viêm gan B hiện được khuyến cáo tiêm cho trẻ em ngay trong 24 giờ đầu sau sinh. Liều đầu tiên trong ngày đầu đời giúp phòng ngừa tốt việc lây truyền từ mẹ sang con, đặc biệt hiệu quả khi kết hợp với kháng thể đặc hiệu nếu mẹ bị nhiễm virus. Sau đó, trẻ cần hoàn thành đủ 3-4 liều vaccine theo lịch để có miễn dịch lâu dài.
Khuyến cáo và thời điểm tiêm vaccine
Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo mọi trẻ em nên được tiêm vaccine viêm gan B càng sớm càng tốt sau sinh. Đối với người lớn chưa từng tiêm hoặc chưa có miễn dịch, việc tiêm vaccine cũng rất cần thiết, nhất là với những người có nguy cơ cao như nhân viên y tế, người sống chung với người nhiễm virus, người có hành vi nguy cơ cao.
Trước khi tiêm, người lớn có thể làm xét nghiệm để xác định mình đã có kháng thể hay chưa. Nếu chưa có miễn dịch, cần tiêm đủ 3 mũi vaccine để tạo miễn dịch bền vững. Vaccine này an toàn, có thể sử dụng cho cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh.
Vaccine không thay thế được tầm soát và phòng ngừa toàn diện
Mặc dù vaccine viêm gan B giúp giảm nguy cơ ung thư gan, nhưng không thể phòng ngừa tất cả nguyên nhân gây bệnh. Ung thư gan còn liên quan đến các yếu tố như viêm gan C, xơ gan do rượu, béo phì, gan nhiễm mỡ không do rượu và các chất độc trong thực phẩm như aflatoxin.
Vì vậy, ngoài việc tiêm vaccine, việc duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và tầm soát định kỳ với nhóm nguy cơ cao là rất quan trọng. Người từng nhiễm viêm gan B cần theo dõi định kỳ để phát hiện sớm các tổn thương gan và can thiệp kịp thời.
Nguồn: VnExpress
