Miền Nam Việt Nam, nơi vốn có khí hậu nóng ẩm quanh năm, đang phải đối mặt với những đợt không khí lạnh bất thường, khiến nhiệt độ giảm sâu. Sự thay đổi đột ngột này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân, đặc biệt là những người có sức đề kháng yếu như trẻ em, người cao tuổi và những người mắc bệnh mạn tính. Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân phía Nam cần chủ động nâng cao ý thức phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe, tránh mắc phải các bệnh lý phổ biến trong thời tiết lạnh giá.
Các bệnh về đường hô hấp thường gặp
Khi thời tiết chuyển lạnh, hệ hô hấp trở thành mục tiêu hàng đầu của các tác nhân gây bệnh như virus và vi khuẩn. Các bệnh lý về đường hô hấp thường bùng phát mạnh mẽ, bao gồm viêm họng, viêm mũi cấp, viêm amidan, viêm phế quản và đặc biệt nguy hiểm là viêm phổi.
Triệu chứng và đối tượng nguy cơ:
- Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, chảy nước mũi, đau rát họng, và trong trường hợp nặng có thể kèm theo khó thở.
- Trẻ em là đối tượng dễ mắc các bệnh hô hấp nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.
- Người cao tuổi cũng có nguy cơ cao vì sức đề kháng suy giảm và thường mắc các bệnh lý nền như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).
- Những người có tiền sử dị ứng, viêm mũi xoang mạn tính cũng dễ bị tái phát và trở nặng hơn khi thời tiết thay đổi.
Biện pháp phòng ngừa:
- Giữ ấm cơ thể: Mặc đủ quần áo ấm, đặc biệt là vùng cổ, ngực và bàn chân khi ra ngoài trời hoặc ở trong nhà vào ban đêm.
- Đeo khẩu trang: Sử dụng khẩu trang không chỉ giúp ngăn ngừa lây nhiễm bệnh mà còn làm ấm đường hô hấp khi hít thở.
- Tránh nơi đông người: Hạn chế đến những nơi tập trung đông người, đặc biệt là khi có dịch bệnh lưu hành.
- Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, súc miệng nước muối sinh lý hàng ngày để loại bỏ vi khuẩn, virus.
- Tiêm phòng đầy đủ: Tiêm vaccine cúm hàng năm và các vaccine phòng bệnh hô hấp khác theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
- Chế độ dinh dưỡng: Ăn uống đầy đủ, tăng cường vitamin và khoáng chất để nâng cao sức đề kháng.
- Tránh khói thuốc: Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi bẩn và các chất gây dị ứng khác.
Các bệnh về tiêu hóa
Ngoài các bệnh về đường hô hấp, thời tiết lạnh cũng là yếu tố thuận lợi cho sự phát triển của một số bệnh lý về đường tiêu hóa. Tiêu chảy cấp và ngộ độc thực phẩm là những vấn đề thường gặp, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe cộng đồng.
Nguyên nhân và đối tượng nguy cơ:
- Vệ sinh kém: Thói quen vệ sinh tay không sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là nguyên nhân chính.
- Thực phẩm không đảm bảo: Ăn phải thực phẩm ôi thiu, chưa được nấu chín kỹ, hoặc sử dụng nước đá không đảm bảo vệ sinh có thể gây nhiễm khuẩn đường ruột. Các tác nhân gây bệnh thường gặp là vi khuẩn E. coli, Salmonella, hoặc virus Rota.
- Tăng nhu cầu ăn uống: Trong thời tiết lạnh, nhiều người có xu hướng ăn nhiều hơn, đặc biệt là các món ăn đường phố, không rõ nguồn gốc, làm tăng nguy cơ ngộ độc.
Triệu chứng:
- Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như đau bụng quặn thắt, tiêu chảy nhiều lần trong ngày, buồn nôn, nôn mửa, và có thể kèm theo sốt.
- Nếu không được điều trị kịp thời, tiêu chảy cấp có thể dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Biện pháp phòng ngừa:
- Ăn chín, uống sôi: Đảm bảo thực phẩm được nấu chín kỹ và nước uống đã được đun sôi.
- Vệ sinh tay: Rửa tay sạch bằng xà phòng và nước ấm trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng.
- Chế biến và bảo quản thực phẩm: Chọn thực phẩm tươi sống, có nguồn gốc rõ ràng. Bảo quản thực phẩm đúng cách trong tủ lạnh để tránh ôi thiu.
- Hạn chế đồ ăn đường phố: Tránh xa các món ăn đường phố không đảm bảo vệ sinh hoặc thức ăn không rõ nguồn gốc.
- Không dùng chung vật dụng: Tránh dùng chung khăn mặt, bàn chải đánh răng, bát đũa với người bị tiêu chảy.
Các bệnh về tim mạch và đột quỵ
Đây là nhóm bệnh lý nguy hiểm nhất trong thời tiết lạnh, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Miền Nam với dân số ít quen với lạnh giá, càng cần chú ý.
Nguyên nhân và đối tượng nguy cơ:
- Co mạch máu: Nhiệt độ thấp khiến các mạch máu ngoại vi co lại, làm tăng áp lực máu lên thành mạch và tăng huyết áp đột ngột.
- Tăng đông máu: Cơ thể có xu hướng tăng cường đông máu để giữ nhiệt, điều này làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, gây tắc nghẽn mạch máu.
- Tăng gánh nặng cho tim: Tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi khắp cơ thể và duy trì nhiệt độ ổn định, dễ dẫn đến suy tim hoặc nhồi máu cơ tim.
- Đối tượng nguy cơ cao: Người cao tuổi, người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì và người hút thuốc lá.
Triệu chứng đột quỵ:
- Yếu hoặc liệt nửa người (tay, chân).
- Nói ngọng, nói khó hoặc không nói được.
- Méo miệng, mặt lệch một bên.
- Tê bì đột ngột ở một bên cơ thể.
- Đau đầu dữ dội, choáng váng, mất thăng bằng.
Triệu chứng nhồi máu cơ tim:
- Đau thắt ngực dữ dội, cảm giác nặng nề, đè ép ở vùng ngực, có thể lan lên vai, cổ, hàm hoặc cánh tay trái.
- Khó thở, vã mồ hôi lạnh.
- Buồn nôn hoặc nôn mửa.
- Lo âu, hồi hộp.
Biện pháp phòng ngừa:
- Giữ ấm cơ thể tuyệt đối: Mặc ấm, đội mũ, quàng khăn, đi tất, đeo găng tay khi ra ngoài. Đảm bảo phòng ngủ ấm áp, tránh gió lùa.
- Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột: Hạn chế ra vào các môi trường có nhiệt độ chênh lệch lớn (ví dụ từ phòng điều hòa ấm áp ra ngoài trời lạnh). Nếu phải ra ngoài, nên đứng lại vài phút ở nơi có nhiệt độ trung gian để cơ thể thích nghi.
- Hạn chế ra ngoài trời lạnh: Đặc biệt vào sáng sớm và đêm khuya, khi nhiệt độ xuống thấp nhất.
- Kiểm soát bệnh nền: Những người có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ, tái khám định kỳ để kiểm soát bệnh tốt.
- Chế độ sinh hoạt lành mạnh: Ăn uống đầy đủ, hạn chế muối, đường, chất béo xấu. Ngủ đủ giấc.
- Vận động hợp lý: Tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà hoặc vào thời điểm ấm áp nhất trong ngày. Tránh các hoạt động gắng sức khi trời lạnh.
- Không hút thuốc lá: Bỏ thuốc lá giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
- Khám sức khỏe định kỳ: Giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và có biện pháp can thiệp kịp thời.
Lời khuyên chung
Sự chuyển biến bất thường của thời tiết ở các tỉnh phía Nam là một thách thức đối với sức khỏe cộng đồng. Người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa đã nêu, không chủ quan khi nhiệt độ xuống thấp. Đặc biệt, khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe, dù là nhỏ nhất, cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Việc tự ý chẩn đoán hoặc điều trị tại nhà có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến tính mạng. Hãy luôn giữ ấm cơ thể, đảm bảo vệ sinh cá nhân, duy trì chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh để bảo vệ bản thân và gia đình trong mùa lạnh.
Nguồn: VTV
