Việc uống trà, đặc biệt là trà đặc, có phải là nguyên nhân gây ra tình trạng lo âu hay không là một băn khoăn của nhiều người. Theo các chuyên gia, trà không trực tiếp gây rối loạn lo âu, nhưng hàm lượng caffeine trong trà có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, đặc biệt ở những người nhạy cảm hoặc tiêu thụ quá mức, dẫn đến các triệu chứng giống như lo âu hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng lo âu đã có.
Caffeine – Yếu tố chính gây lo âu
Caffeine là một chất kích thích thần kinh trung ương phổ biến có trong trà. Mặc dù lượng caffeine trong trà thường thấp hơn cà phê, nhưng trà đặc sẽ có hàm lượng caffeine cao hơn đáng kể. Khi đi vào cơ thể, caffeine có tác dụng tăng cường sự tỉnh táo, cải thiện khả năng tập trung và giảm cảm giác mệt mỏi. Tuy nhiên, ở liều lượng cao hoặc ở những người nhạy cảm, caffeine có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn.
Caffeine tác động bằng cách chặn các thụ thể adenosine trong não – chất hóa học tự nhiên giúp thư giãn và gây buồn ngủ. Đồng thời, nó còn kích thích giải phóng các hormone căng thẳng như adrenaline, làm tăng nhịp tim, huyết áp và có thể dẫn đến cảm giác bồn chồn, lo lắng, hồi hộp.
Các triệu chứng phổ biến khi tiêu thụ quá nhiều caffeine bao gồm:
- Bồn chồn, căng thẳng, khó chịu.
- Khó ngủ hoặc mất ngủ.
- Nhịp tim nhanh, đánh trống ngực.
- Run rẩy chân tay.
- Đau đầu, chóng mặt.
- Rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, tiêu chảy.
- Cảm giác lo lắng, hoảng loạn hoặc các cơn hoảng sợ (panic attack).
Mức độ nhạy cảm và yếu tố ảnh hưởng
Mức độ phản ứng với caffeine rất khác nhau giữa mỗi cá nhân. Điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như gen di truyền, khả năng chuyển hóa caffeine của gan, tuổi tác và các tình trạng sức khỏe sẵn có. Ví dụ, một số người có thể uống vài tách trà đặc mà không gặp vấn đề gì, trong khi người khác chỉ cần một lượng nhỏ đã có thể cảm thấy bồn chồn hoặc lo lắng.
Những đối tượng đặc biệt nhạy cảm với caffeine và nên cân nhắc hạn chế hoặc tránh trà đặc bao gồm:
- Người có tiền sử rối loạn lo âu, rối loạn hoảng sợ hoặc các vấn đề sức khỏe tâm thần khác. Caffeine có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng này.
- Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.
- Người mắc bệnh tim mạch, huyết áp cao.
- Người có vấn đề về giấc ngủ.
- Trẻ em và thanh thiếu niên.
L-theanine và các thành phần khác trong trà
Mặc dù chứa caffeine, trà còn có một thành phần đặc biệt là L-theanine – một loại axit amin. L-theanine được biết đến với khả năng thúc đẩy trạng thái thư giãn mà không gây buồn ngủ. Nó có thể giúp làm dịu hệ thần kinh, cải thiện sự tập trung và thậm chí có thể làm giảm bớt một số tác dụng phụ tiêu cực của caffeine như cảm giác bồn chồn.
Sự kết hợp giữa caffeine và L-theanine trong trà được cho là tạo ra một trạng thái tỉnh táo nhẹ nhàng và tập trung hơn so với caffeine đơn thuần trong cà phê, giúp giảm thiểu cảm giác lo âu do caffeine gây ra ở một số người. Ngoài ra, trà còn chứa nhiều chất chống oxy hóa như polyphenol và flavonoid, mang lại nhiều lợi ích sức khỏe khác.
Lời khuyên từ chuyên gia
Để tránh các tác dụng không mong muốn liên quan đến caffeine trong trà, các chuyên gia sức khỏe khuyến nghị:
- Kiểm soát lượng tiêu thụ: Hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh có thể tiêu thụ an toàn khoảng 200-300mg caffeine mỗi ngày (tương đương 2-3 tách trà đặc vừa phải). Tuy nhiên, cần lắng nghe cơ thể mình để điều chỉnh lượng phù hợp.
- Theo dõi phản ứng cơ thể: Nếu bạn cảm thấy bồn chồn, khó ngủ, hay tim đập nhanh sau khi uống trà, hãy giảm lượng trà hoặc chọn loại trà có hàm lượng caffeine thấp hơn.
- Tránh uống trà đặc vào buổi tối: Caffeine có thể lưu lại trong cơ thể nhiều giờ, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Nên ngừng uống trà ít nhất 6 giờ trước khi đi ngủ.
- Cân nhắc lựa chọn thay thế: Nếu bạn quá nhạy cảm với caffeine, có thể chuyển sang trà thảo mộc không chứa caffeine hoặc trà đã khử caffeine.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ: Nếu bạn có tiền sử rối loạn lo âu, bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc, hãy thảo luận với bác sĩ về lượng caffeine an toàn cho mình.
Tóm lại, trà đặc không phải là nguyên nhân trực tiếp gây rối loạn lo âu, nhưng caffeine trong trà có thể kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng lo âu ở những người nhạy cảm hoặc khi tiêu thụ quá mức. Việc hiểu rõ cơ thể mình và tiêu thụ một cách điều độ là chìa khóa để tận hưởng lợi ích của trà mà không ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.
Nguồn: VnExpress
