Khế, loại trái cây nhiệt đới phổ biến với hương vị chua ngọt đặc trưng, không chỉ là món ăn giải khát mà còn mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho sức khỏe. Tuy nhiên, việc tiêu thụ khế cần có sự cân nhắc, đặc biệt với những người có vấn đề về thận hoặc đang dùng một số loại thuốc nhất định, do hàm lượng axit oxalic cao trong quả.
Giá trị dinh dưỡng của quả khế
Mặc dù khế chứa hơn 90% là nước và có lượng calo thấp, nhưng lại rất giàu các dưỡng chất thiết yếu. Khế là nguồn cung cấp dồi dào vitamin C, một chất chống oxy hóa mạnh mẽ giúp tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ sản xuất collagen. Bên cạnh đó, quả khế cũng chứa nhiều chất xơ, có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ tiêu hóa, kiểm soát đường huyết và giảm cholesterol. Các vitamin nhóm B như B5 (axit pantothenic) và B9 (folate) trong khế góp phần vào quá trình chuyển hóa năng lượng và chức năng tế bào. Về khoáng chất, khế cung cấp đồng, kali (quan trọng cho điều hòa huyết áp) và magie. Đặc biệt, khế còn chứa nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa cao như flavonoid, polyphenol, axit gallic và epicatechin, đóng vai trò bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương tế bào.
Lợi ích sức khỏe của quả khế
Nhờ thành phần dinh dưỡng phong phú, khế mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe:
Chống oxy hóa và chống viêm: Các chất chống oxy hóa mạnh mẽ trong khế giúp trung hòa các gốc tự do, giảm stress oxy hóa và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương, từ đó làm chậm quá trình lão hóa và giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính. Khế cũng có đặc tính chống viêm, giúp làm dịu các phản ứng viêm trong cơ thể.
Tăng cường hệ miễn dịch: Hàm lượng vitamin C cao là yếu tố chính giúp khế tăng cường chức năng hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng và bệnh tật hiệu quả hơn.
Hỗ trợ tiêu hóa khỏe mạnh: Chất xơ dồi dào trong khế thúc đẩy nhu động ruột đều đặn, ngăn ngừa táo bón và duy trì một hệ vi sinh vật đường ruột cân bằng, góp phần vào sức khỏe tiêu hóa tổng thể.
Kiểm soát đường huyết: Chất xơ trong khế có khả năng làm chậm quá trình hấp thu glucose vào máu, giúp ổn định đường huyết. Điều này đặc biệt có lợi cho những người mắc bệnh tiểu đường hoặc có nguy cơ mắc bệnh.
Bảo vệ sức khỏe tim mạch: Kali trong khế đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp bằng cách làm giảm căng thẳng trên thành mạch máu. Chất xơ cũng giúp giảm mức cholesterol xấu (LDL), từ đó cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Hỗ trợ giảm cân: Với lượng calo thấp, hàm lượng chất xơ và nước cao, khế là lựa chọn tuyệt vời cho những người muốn giảm cân. Chất xơ và nước giúp tạo cảm giác no lâu, từ đó giảm tổng lượng thức ăn nạp vào.
Giảm nguy cơ ung thư: Các nghiên cứu sơ bộ cho thấy các chất chống oxy hóa trong khế có thể giúp chống lại sự hình thành và phát triển của tế bào ung thư bằng cách bảo vệ DNA khỏi tổn thương và ức chế sự phát triển của khối u.
Lưu ý quan trọng khi ăn quả khế
Mặc dù có nhiều lợi ích, việc tiêu thụ khế cần được lưu ý do hàm lượng axit oxalic cao. Axit oxalic có thể kết hợp với canxi trong cơ thể tạo thành các tinh thể oxalate, gây hại cho thận, đặc biệt ở những người đã có sẵn bệnh thận như suy thận hoặc sỏi thận. Ngộ độc khế có thể biểu hiện qua các triệu chứng như buồn nôn, nôn, đau bụng, lú lẫn, co giật và thậm chí là suy thận cấp. Do đó, người bệnh thận tuyệt đối không nên ăn khế.
Ngoài ra, khế còn có khả năng ức chế enzyme CYP3A4 trong cơ thể, tương tự như bưởi chùm, làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của một số loại thuốc. Điều này có thể làm tăng nồng độ thuốc trong máu, dẫn đến các tác dụng phụ nguy hiểm. Những người đang sử dụng thuốc điều trị huyết áp, cholesterol hoặc thuốc an thần nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi ăn khế.
Đối với người khỏe mạnh, việc ăn khế với lượng vừa phải (khoảng 1-2 quả mỗi ngày) thường không gây vấn đề. Nên tránh ăn khế khi đói và đảm bảo uống đủ nước để hỗ trợ đào thải axit oxalic. Chọn khế ngọt, ít chua hơn có thể giúp giảm lượng axit oxalic hấp thụ. Tránh cho trẻ nhỏ ăn quá nhiều khế. Việc hiểu rõ những lợi ích và rủi ro sẽ giúp chúng ta tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng của quả khế một cách an toàn và hiệu quả.
Nguồn: VnExpress
