Tết Nguyên đán là thời điểm mọi người sum họp, quây quần bên gia đình và bạn bè, cùng nhau thưởng thức những bữa ăn truyền thống và các hoạt động giải trí. Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui, dịp Tết cũng tiềm ẩn nhiều hành vi và thói quen có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư nếu không được kiểm soát. Bài viết này tổng hợp các thông tin từ chuyên gia y tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm thiểu các hành vi nguy cơ để đón một cái Tết an toàn và khỏe mạnh, góp phần phòng ngừa ung thư hiệu quả.
Các hành vi nguy cơ ung thư thường gặp trong dịp Tết
Dịp Tết thường đi kèm với những thay đổi trong lối sống và thói quen sinh hoạt, mà một số trong đó có thể trở thành yếu tố nguy cơ phát triển ung thư.
Uống rượu bia quá mức: Rượu bia là một trong những thức uống không thể thiếu trong các bữa tiệc Tết. Tuy nhiên, việc lạm dụng rượu bia là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư gan, ung thư miệng, họng, thực quản, thanh quản, đại trực tràng và cả ung thư vú ở phụ nữ. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng không có ngưỡng an toàn cho việc tiêu thụ rượu bia, ngay cả lượng nhỏ cũng có thể làm tăng nguy cơ.
Hút thuốc lá và hít khói thuốc thụ động: Thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có ít nhất 70 chất gây ung thư. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi, ung thư vòm họng, ung thư thực quản, ung thư bàng quang và nhiều loại ung thư khác. Trong dịp Tết, không khí sum vầy có thể khiến nhiều người hút thuốc nhiều hơn, đồng thời ảnh hưởng đến những người xung quanh qua khói thuốc thụ động, vốn cũng nguy hiểm không kém.
Chế độ ăn uống không lành mạnh: Các bữa ăn Tết thường giàu đạm, chất béo, đường và ít chất xơ. Việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn như giò chả, lạp xưởng… được chứng minh là làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Thức ăn chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, nước ngọt có ga cũng góp phần gây béo phì, một yếu tố nguy cơ lớn của nhiều loại ung thư như ung thư vú, ung thư nội mạc tử cung, ung thư thận, ung thư tuyến tụy. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt trong chế độ ăn làm cơ thể thiếu đi các chất chống oxy hóa và chất xơ cần thiết để bảo vệ tế bào.
Thực phẩm không rõ nguồn gốc, kém chất lượng: Trong dịp Tết, nhu cầu thực phẩm tăng cao kéo theo nguy cơ mua phải các sản phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Thực phẩm nhiễm hóa chất độc hại, thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia không rõ nguồn gốc hoặc vi khuẩn có thể tiềm ẩn các tác nhân gây ung thư nếu được tiêu thụ lâu dài.
Lối sống ít vận động: Kỳ nghỉ Tết thường khiến mọi người có xu hướng nghỉ ngơi, xem TV, hoặc tham gia các hoạt động ít vận động hơn. Lối sống này dẫn đến tăng cân và béo phì, một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của nhiều loại ung thư. Béo phì không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị ung thư.
Căng thẳng và thiếu ngủ: Mặc dù Tết là dịp nghỉ ngơi, nhưng nhiều người vẫn phải đối mặt với áp lực chuẩn bị, dọn dẹp, hoặc lo lắng về tài chính. Căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn trước các tác nhân gây ung thư.
Các biện pháp phòng ngừa ung thư hiệu quả trong dịp Tết và lâu dài
Để tận hưởng một cái Tết trọn vẹn và bảo vệ sức khỏe khỏi nguy cơ ung thư, các chuyên gia khuyến nghị áp dụng các biện pháp sau:
Hạn chế hoặc loại bỏ rượu bia: Cách tốt nhất là không uống rượu bia. Nếu không thể tránh, hãy uống có chừng mực, theo đúng khuyến nghị của Bộ Y tế và tránh lái xe sau khi uống. Việc này sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư gan, miệng, họng, thực quản và các loại ung thư liên quan khác.
Nói không với thuốc lá: Tuyệt đối không hút thuốc lá, và tránh xa môi trường có khói thuốc lá. Điều này không chỉ bảo vệ bản thân mà còn bảo vệ những người xung quanh khỏi tác hại của khói thuốc thụ động.
Xây dựng chế độ ăn uống khoa học:
- Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt: Đây là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và chất xơ dồi dào, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương DNA và hỗ trợ hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
- Hạn chế thịt đỏ và thịt chế biến sẵn: Thay thế bằng các loại thịt trắng (gà, cá), đậu, đỗ để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng.
- Kiểm soát lượng đường, muối và chất béo: Hạn chế đồ ngọt, nước ngọt, thực phẩm chiên xào nhiều dầu mỡ để duy trì cân nặng khỏe mạnh và giảm nguy cơ béo phì.
- Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Chọn mua thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, chế biến sạch sẽ, nấu chín kỹ và bảo quản đúng cách để tránh nhiễm khuẩn và các chất độc hại.
Duy trì cân nặng hợp lý và tích cực vận động: Dù bận rộn với các hoạt động Tết, hãy cố gắng dành thời gian cho việc tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần. Các hoạt động như đi bộ, chạy bộ nhẹ, đạp xe, hoặc thậm chí là dọn dẹp nhà cửa cũng giúp đốt cháy calo và cải thiện sức khỏe tổng thể. Duy trì cân nặng khỏe mạnh là chìa khóa để giảm nguy cơ ung thư liên quan đến béo phì.
Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng: Đảm bảo ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm để cơ thể có thời gian phục hồi. Học cách quản lý căng thẳng thông qua thiền định, yoga, đọc sách, hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân. Một tinh thần thoải mái, sảng khoái sẽ giúp tăng cường hệ miễn dịch.
Khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ung thư: Đây là biện pháp quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và tiền ung thư, giúp việc điều trị đạt hiệu quả cao hơn. Hãy trao đổi với bác sĩ về lịch trình tầm soát phù hợp với độ tuổi và tiền sử bệnh của bản thân.
Tết là khoảng thời gian quý giá để tái tạo năng lượng và gắn kết yêu thương. Bằng cách điều chỉnh những thói quen nhỏ trong sinh hoạt và ăn uống, mỗi người có thể chủ động phòng ngừa ung thư, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình để đón một năm mới an lành, hạnh phúc và khỏe mạnh.
Nguồn: VTV
