Đọc sách không chỉ là một thói quen giải trí mà còn mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho não bộ, giúp tăng cường khả năng nhận thức, cải thiện sức khỏe tinh thần và duy trì chức năng não bộ khỏe mạnh theo thời gian. Từ việc tăng cường trí nhớ đến giảm căng thẳng, các nghiên cứu và chuyên gia đã chỉ ra rằng việc đọc sách đều đặn có thể tác động tích cực đến nhiều khía cạnh của bộ não con người.
Tăng kết nối thần kinh, chống lão hóa
Khi đọc sách, não bộ phải liên tục xử lý thông tin, phân tích cấu trúc ngữ pháp và hình dung các câu chuyện, nhân vật, bối cảnh. Quá trình này kích thích sự hình thành và củng cố các kết nối thần kinh mới, đặc biệt ở vùng vỏ não trán trước, thùy thái dương và thùy đỉnh. Theo Tiến sĩ Caroline Leaf, chuyên gia về khoa học nhận thức, đọc sách giúp “thắp sáng” bộ não, tăng cường lưu lượng máu và oxy đến các tế bào thần kinh, từ đó hỗ trợ tăng cường chức năng nhận thức và làm chậm quá trình lão hóa của não bộ. Những người đọc sách thường xuyên có nguy cơ suy giảm nhận thức thấp hơn, thậm chí có thể giảm 2,5 lần nguy cơ mắc Alzheimer và sa sút trí tuệ so với những người ít đọc sách.
Cải thiện trí nhớ
Đọc sách đòi hỏi khả năng ghi nhớ các chi tiết về cốt truyện, nhân vật, bối cảnh và các sự kiện diễn ra. Việc này giúp rèn luyện và củng cố các vùng não liên quan đến trí nhớ, đặc biệt là hippocampus. Mỗi cuốn sách là một nguồn thông tin phong phú, yêu cầu não bộ phải sắp xếp và lưu trữ dữ liệu mới, từ đó làm tăng khả năng ghi nhớ thông tin nói chung. Các nghiên cứu cho thấy những người lớn tuổi đọc sách thường xuyên có trí nhớ tốt hơn và ít gặp vấn đề về suy giảm nhận thức.
Tăng cường khả năng tập trung
Trong thời đại số với vô vàn thông tin gián đoạn, khả năng tập trung ngày càng trở nên quan trọng. Đọc sách là một hoạt động đòi hỏi sự chú tâm liên tục vào một nhiệm vụ duy nhất trong một khoảng thời gian dài. Khi bạn đọc một cuốn sách, bạn phải loại bỏ các yếu tố gây xao nhãng để theo dõi câu chuyện hoặc lập luận, từ đó rèn luyện khả năng tập trung của não bộ. Điều này không chỉ giúp bạn tập trung tốt hơn khi đọc mà còn cải thiện khả năng tập trung trong công việc và các hoạt động hàng ngày khác.
Kích thích sáng tạo
Khi đọc sách, đặc biệt là tiểu thuyết hoặc các tác phẩm hư cấu, não bộ của chúng ta sẽ tự động hình dung ra các hình ảnh, âm thanh, mùi vị và cảm xúc dựa trên lời văn. Quá trình tưởng tượng này không chỉ là một hình thức giải trí mà còn kích hoạt vùng vỏ não trước trán, nơi chịu trách nhiệm về tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề. Việc tiếp xúc với nhiều ý tưởng, quan điểm và phong cách viết khác nhau qua sách cũng mở rộng tầm nhìn, cung cấp “nguyên liệu” cho những ý tưởng mới mẻ và độc đáo, từ đó thúc đẩy khả năng sáng tạo của mỗi người.
Giúp ngủ ngon hơn
Đọc sách trước khi ngủ có thể là một nghi thức thư giãn hiệu quả, giúp chuyển đổi tâm trạng từ trạng thái căng thẳng, bận rộn sang trạng thái bình tĩnh, sẵn sàng cho giấc ngủ. Thay vì tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại hoặc máy tính, vốn ức chế sản xuất melatonin (hormone gây ngủ), đọc sách giấy hoặc trên thiết bị đọc sách điện tử không phát ra ánh sáng xanh sẽ giúp cơ thể và tâm trí thư giãn. Điều này cải thiện chất lượng giấc ngủ, giúp bạn dễ đi vào giấc ngủ hơn và có giấc ngủ sâu hơn.
Giảm căng thẳng
Một nghiên cứu của Đại học Sussex (Anh) vào năm 2009 cho thấy chỉ cần đọc sách 6 phút có thể giảm mức độ căng thẳng tới 68%, hiệu quả hơn cả nghe nhạc (61%), đi dạo (42%) hoặc uống cà phê (54%). Đọc sách giúp tâm trí thoát ly khỏi những lo âu hàng ngày, đưa người đọc vào một thế giới khác. Khi tập trung vào câu chuyện, nhịp tim và huyết áp có xu hướng giảm xuống, cơ bắp thư giãn, từ đó mang lại cảm giác bình yên và giảm bớt gánh nặng tinh thần.
Tăng cường vốn từ vựng và khả năng giao tiếp
Đọc sách là cách hiệu quả nhất để tiếp xúc với một lượng lớn từ vựng mới, cấu trúc câu đa dạng và cách diễn đạt phong phú. Khi gặp từ mới, não bộ sẽ ghi nhớ ngữ cảnh và ý nghĩa của chúng, dần dần tích lũy vào vốn từ. Vốn từ vựng phong phú không chỉ giúp chúng ta hiểu sâu hơn những gì đang đọc mà còn cải thiện đáng kể khả năng diễn đạt bằng lời nói và văn bản. Những người đọc sách nhiều thường có khả năng giao tiếp lưu loát, mạch lạc và tự tin hơn trong các tình huống xã hội.
Tăng cường kỹ năng phân tích và tư duy phản biện
Khi đọc các tác phẩm phức tạp, bài báo khoa học hoặc sách chuyên ngành, não bộ được thử thách để phân tích thông tin, đánh giá lập luận, nhận diện các quan điểm khác nhau và rút ra kết luận. Quá trình này rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện, giúp chúng ta không chỉ tiếp nhận thông tin thụ động mà còn có khả năng đánh giá, đặt câu hỏi và hình thành quan điểm của riêng mình một cách có căn cứ. Đây là kỹ năng vô cùng quan trọng trong học tập, công việc và đời sống.
Thúc đẩy sự đồng cảm
Đọc tiểu thuyết đặc biệt có hiệu quả trong việc thúc đẩy sự đồng cảm. Khi đắm chìm vào câu chuyện và cuộc đời của các nhân vật, chúng ta trải nghiệm những cảm xúc, động lực và hoàn cảnh khác nhau. Việc “đặt mình vào vị trí của người khác” này giúp phát triển trí tuệ cảm xúc, khả năng thấu hiểu và chia sẻ cảm xúc với người xung quanh. Theo nhà tâm lý học người Mỹ Jordan Peterson, đọc sách còn giúp cải thiện trí tuệ cảm xúc, làm cho mỗi cá nhân trở nên nhạy bén hơn trong việc nhận biết và phản ứng với cảm xúc của người khác, từ đó xây dựng các mối quan hệ xã hội tốt đẹp hơn.
Tóm lại, đọc sách là một hoạt động đơn giản nhưng mang lại vô số lợi ích cho não bộ và sức khỏe tinh thần. Từ việc duy trì sự sắc bén của trí óc đến việc giảm căng thẳng và tăng cường khả năng giao tiếp xã hội, việc biến đọc sách thành một thói quen hàng ngày là một khoản đầu tư xứng đáng cho sức khỏe toàn diện của bản thân.
Nguồn: VnExpress
