Cảm giác nghẹn ở cổ họng, hay còn gọi là globus sensation, là một hiện tượng phổ biến mà nhiều người từng trải qua. Đây là cảm giác có vật gì đó mắc kẹt, vướng víu hoặc có một khối u trong cổ họng, dù không có bất kỳ vật cản vật lý nào và người bệnh vẫn có thể nuốt bình thường. Mặc dù thường vô hại và liên quan đến yếu tố tâm lý, cảm giác nghẹn đôi khi cũng có thể là dấu hiệu của một số tình trạng sức khỏe tiềm ẩn, từ nhẹ đến nghiêm trọng.
Cảm giác nghẹn ở cổ họng là gì?
Cảm giác nghẹn (globus sensation hoặc globus pharyngeus) được mô tả là một cảm giác khó chịu ở cổ họng, như có một cục u, một vật gì đó bị mắc kẹt hoặc cảm giác căng tức. Điểm đặc trưng của tình trạng này là nó không gây đau đớn và không làm cản trở quá trình nuốt thức ăn hay đồ uống. Cảm giác này có thể xuất hiện và biến mất, hoặc kéo dài dai dẳng. Đôi khi, nó có thể trở nên tồi tệ hơn khi căng thẳng hoặc lo lắng.
Nguyên nhân phổ biến gây nghẹn cổ họng
Nhiều yếu tố có thể gây ra hoặc góp phần vào cảm giác nghẹn ở cổ họng. Các nguyên nhân phổ biến và thường gặp bao gồm:
- Căng thẳng và lo âu: Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu. Khi cơ thể chịu áp lực tâm lý, các cơ ở vùng họng có thể bị co thắt hoặc căng cứng, gây ra cảm giác nghẹn. Tình trạng này thường giảm đi khi người bệnh thư giãn hoặc phân tâm.
- Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) và trào ngược thanh quản họng (LPR): Dịch acid hoặc dịch vị từ dạ dày trào ngược lên thực quản và thậm chí đến vùng họng, thanh quản có thể gây kích ứng niêm mạc. Điều này dẫn đến cảm giác vướng, khàn tiếng, ho mãn tính hoặc cảm giác có đờm trong họng. LPR đặc biệt gây kích ứng vùng họng mà không nhất thiết gây ợ nóng.
- Chảy dịch mũi sau: Khi có tình trạng viêm mũi, viêm xoang, dịch nhầy từ mũi chảy xuống mặt sau của họng có thể gây kích ứng và tạo cảm giác như có vật gì đó bị mắc kẹt.
- Khô họng và mất nước: Việc không uống đủ nước hoặc tiếp xúc với môi trường khô hanh có thể làm khô niêm mạc họng, gây ra cảm giác khó chịu hoặc nghẹn.
- Căng cơ vùng họng: Sử dụng giọng nói quá mức, nói to, hát nhiều hoặc căng thẳng cơ bắp ở vùng cổ và họng có thể dẫn đến mỏi cơ và cảm giác nghẹn.
Các nguyên nhân ít gặp hoặc nghiêm trọng hơn
Mặc dù thường lành tính, cảm giác nghẹn ở cổ họng cũng có thể là dấu hiệu của một số tình trạng y tế cần được chú ý hơn:
- Rối loạn tuyến giáp: Các vấn đề về tuyến giáp như bướu cổ (goiter) hoặc các nốt sần trên tuyến giáp có thể gây áp lực lên khí quản hoặc thực quản, dẫn đến cảm giác nghẹn, khó thở hoặc khó nuốt.
- Rối loạn vận động thực quản: Một số tình trạng ảnh hưởng đến khả năng co bóp và thư giãn của cơ thực quản, như co thắt thực quản lan tỏa hoặc tâm vị, có thể gây khó nuốt, đau ngực và cảm giác nghẹn.
- Túi thừa Zenker: Đây là một túi nhỏ hình thành ở thành sau của họng, phía trên thực quản. Thức ăn có thể đọng lại trong túi này, gây nghẹn, khó nuốt, hơi thở hôi và nôn trớ thức ăn không tiêu.
- U bướu vùng họng hoặc thực quản: Mặc dù hiếm gặp, các khối u ác tính ở họng, thanh quản hoặc thực quản có thể gây ra cảm giác nghẹn dai dẳng, khó nuốt tăng dần, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau họng hoặc thay đổi giọng nói.
- Viêm nhiễm vùng họng: Các bệnh viêm nhiễm cấp tính như viêm amidan, viêm họng hoặc áp xe quanh amidan có thể gây sưng tấy, đau và cảm giác nghẹn đáng kể.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Nếu cảm giác nghẹn ở cổ họng kéo dài hoặc đi kèm với các triệu chứng đáng lo ngại khác, người bệnh nên tìm đến sự tư vấn của bác sĩ. Các dấu hiệu cần được thăm khám bao gồm:
- Cảm giác nghẹn kéo dài hơn vài tuần.
- Khó nuốt thức ăn hoặc chất lỏng (khó nuốt thật sự – dysphagia).
- Đau khi nuốt (odynophagia).
- Sụt cân không giải thích được.
- Thay đổi giọng nói hoặc khàn tiếng kéo dài.
- Ho hoặc nghẹt thở khi ăn uống.
- Có thể sờ thấy một khối u ở cổ.
- Nôn mửa hoặc có máu trong nước bọt/chất nôn.
Chẩn đoán và Điều trị
Để chẩn đoán nguyên nhân gây nghẹn, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng, hỏi về tiền sử bệnh và các triệu chứng đi kèm. Tùy thuộc vào nghi ngờ ban đầu, các xét nghiệm cận lâm sàng có thể được chỉ định như:
- Nội soi tai mũi họng hoặc nội soi thực quản dạ dày để kiểm tra niêm mạc.
- Chụp X-quang thực quản có cản quang (barium swallow) để đánh giá cấu trúc và chức năng nuốt.
- Đo pH thực quản hoặc đo áp lực thực quản để đánh giá trào ngược hoặc rối loạn vận động.
- Siêu âm tuyến giáp để kiểm tra các bất thường.
Việc điều trị sẽ tập trung vào giải quyết nguyên nhân cơ bản. Ví dụ, đối với trào ngược, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng acid và tư vấn thay đổi lối sống. Nếu do căng thẳng, liệu pháp tâm lý hoặc kỹ thuật thư giãn có thể hữu ích. Các khối u hoặc túi thừa Zenker có thể cần can thiệp phẫu thuật.
Lời khuyên phòng ngừa và cải thiện
Để giảm bớt cảm giác nghẹn và cải thiện sức khỏe tổng thể, bạn có thể áp dụng một số biện pháp sau:
- Uống đủ nước: Giúp giữ ẩm cho niêm mạc họng.
- Quản lý căng thẳng: Thực hành yoga, thiền, hít thở sâu hoặc các hoạt động thư giãn khác.
- Điều chỉnh chế độ ăn uống: Tránh các thực phẩm gây trào ngược như đồ cay nóng, chất béo, caffeine, rượu, sô cô la. Ăn chậm, nhai kỹ.
- Tránh các chất kích thích: Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.
- Giữ vệ sinh răng miệng và họng: Giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm.
Quan trọng nhất là không nên tự chẩn đoán hoặc bỏ qua các triệu chứng bất thường. Nếu có bất kỳ lo lắng nào về cảm giác nghẹn ở cổ họng, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Nguồn: VnExpress
