Việc tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là những loại thuốc không rõ nguồn gốc, đang trở thành một vấn đề đáng báo động tại Việt Nam. Nhiều người dân khi mắc các triệu chứng bệnh thông thường như đau đầu, sốt, ho, viêm họng có xu hướng tự mua thuốc về điều trị mà không qua thăm khám hay tư vấn từ các y bác sĩ. Thậm chí, không ít trường hợp còn sử dụng các loại thuốc được truyền miệng, không có nhãn mác rõ ràng, tiềm ẩn vô vàn rủi ro cho sức khỏe cá nhân và tạo ra những gánh nặng y tế lớn cho cộng đồng.
Tác hại khôn lường đối với sức khỏe cá nhân
Việc tự ý dùng thuốc mà không có sự chỉ định của bác sĩ có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng. Một trong những nguy cơ hàng đầu là việc tự chẩn đoán sai bệnh. Các triệu chứng ban đầu của nhiều bệnh lý nguy hiểm như sốt xuất huyết hay viêm ruột thừa có thể dễ bị nhầm lẫn với các bệnh thông thường. Khi người bệnh tự điều trị bằng thuốc giảm đau, hạ sốt, các triệu chứng có thể bị che lấp, làm chậm trễ quá trình chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, khiến bệnh tiến triển nặng hơn và gây khó khăn cho việc phục hồi.
Bên cạnh đó, mọi loại thuốc đều có thể gây ra tác dụng phụ, từ nhẹ đến nặng. Việc sử dụng thuốc không đúng liều lượng, sai cách hoặc không phù hợp với cơ địa có thể dẫn đến các phản ứng bất lợi như dị ứng, sốc phản vệ, gây tổn thương nghiêm trọng cho các cơ quan nội tạng như gan, thận, hệ tiêu hóa, thậm chí có thể đe dọa tính mạng. Những người có tiền sử bệnh nền hoặc cơ địa nhạy cảm càng phải đối mặt với nguy cơ cao hơn.
Gánh nặng kháng kháng sinh và nguy cơ thuốc giả
Tình trạng lạm dụng và tự ý sử dụng kháng sinh là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh ngày càng trầm trọng. Khi kháng sinh được sử dụng không đúng bệnh, không đúng liều lượng hoặc không đủ thời gian, vi khuẩn sẽ phát triển khả năng chống lại thuốc, khiến các loại kháng sinh thông thường trở nên kém hiệu quả hoặc vô hiệu. Điều này không chỉ làm cho việc điều trị các bệnh nhiễm trùng trở nên khó khăn, kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị mà còn đẩy bệnh nhân vào nguy cơ tử vong cao hơn. Kháng kháng sinh đã và đang trở thành một thách thức y tế toàn cầu, đòi hỏi sự chung tay giải quyết từ mọi cá nhân và hệ thống y tế.
Đối với các loại thuốc không rõ nguồn gốc, nguy cơ càng nhân lên gấp bội. Những sản phẩm này có thể là thuốc giả, thuốc kém chất lượng, không chứa đủ hoạt chất hoặc thậm chí không có hoạt chất nào. Nguy hiểm hơn, chúng có thể chứa các thành phần độc hại hoặc chất cấm, gây ra những hậu quả khôn lường cho sức khỏe. Chất lượng thuốc không được kiểm định cũng có thể bị ảnh hưởng bởi điều kiện bảo quản không đúng, khiến thuốc mất tác dụng hoặc biến chất gây độc.
Lời khuyên từ chuyên gia y tế
Để bảo vệ sức khỏe của bản thân và cộng đồng, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
Khi có bất kỳ dấu hiệu bệnh nào, dù là nhỏ nhất, cần chủ động đến các cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán chính xác bởi bác sĩ có chuyên môn. Việc này giúp đảm bảo phát hiện và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm.
Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, thuốc giảm đau hay các loại thuốc không rõ nguồn gốc, không có tem mác, không có thông tin về nhà sản xuất, hạn sử dụng.
Nếu đang trong quá trình điều trị theo đơn thuốc của bác sĩ, cần tuân thủ đúng liều lượng, thời gian và liệu trình đã được chỉ định. Không tự ý ngưng thuốc hay thay đổi liều lượng khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
Nâng cao ý thức cá nhân và tích cực tham gia vào các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về sử dụng thuốc an toàn, hợp lý để góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, giảm thiểu gánh nặng y tế do tình trạng lạm dụng thuốc gây ra.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhấn mạnh, việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là của toàn xã hội, nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng điều trị bệnh.
Nguồn: VTV
