Kỳ nghỉ lễ Tết là thời điểm để sum họp gia đình, tận hưởng những bữa ăn thịnh soạn và thư giãn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đây cũng là giai đoạn mà nhiều người dễ mắc phải các thói quen sinh hoạt không lành mạnh, dẫn đến tình trạng đau nhức xương khớp. Bác sĩ chuyên khoa II Trần Thị Hoàng Mai, khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đã chỉ ra 5 thói quen phổ biến trong dịp lễ Tết có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe xương khớp, đồng thời đưa ra những lời khuyên hữu ích để phòng ngừa và giảm thiểu nguy cơ này. Việc nhận biết và điều chỉnh kịp thời những thói quen này là rất quan trọng để duy trì một cơ thể khỏe mạnh, giúp mọi người có thể tận hưởng trọn vẹn niềm vui của những ngày lễ mà không bị làm phiền bởi những cơn đau nhức.
Ngồi lâu một chỗ
Thói quen đầu tiên mà nhiều người thường mắc phải trong dịp lễ Tết là ngồi lì một chỗ quá lâu, dù là ngồi bên bàn ăn, trên ghế sofa xem TV, chơi game, hay tham gia các buổi trò chuyện. Thói quen này, theo bác sĩ Mai, có thể gây ra nhiều tác động xấu đến hệ xương khớp. Khi ngồi im một tư thế trong thời gian dài, quá trình lưu thông máu đến các khớp xương và mô mềm bị suy giảm đáng kể. Điều này làm cho các khớp không nhận đủ dưỡng chất và oxy cần thiết, dẫn đến tình trạng cứng khớp, đặc biệt là ở vùng cột sống, khớp háng và khớp gối. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc duy trì tư thế ngồi trong nhiều giờ liên tục còn làm tăng áp lực lên cột sống, đặc biệt là vùng thắt lưng, có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm các vấn đề về đĩa đệm và thoái hóa cột sống.
Bên cạnh đó, việc ngồi lâu còn khiến cơ bắp ít hoạt động, dẫn đến tình trạng yếu cơ và giảm tính linh hoạt của các khớp. Lâu dần, điều này có thể làm giảm khả năng chịu đựng của hệ xương khớp, khiến chúng dễ bị tổn thương hơn khi thực hiện các hoạt động đơn giản. Để khắc phục thói quen này, bác sĩ Mai khuyến nghị mọi người nên đứng dậy và đi lại nhẹ nhàng sau mỗi 30 đến 60 phút ngồi. Các động tác vươn vai, xoay cổ, xoay khớp vai, háng, gối đơn giản tại chỗ cũng rất hữu ích để giúp máu lưu thông tốt hơn, làm giảm tình trạng cứng khớp và giãn cơ. Việc vận động nhẹ nhàng thường xuyên sẽ giúp duy trì sự linh hoạt của khớp và giảm áp lực tích tụ lên cột sống.
Ít vận động
Trái ngược với nhịp sống bận rộn thường ngày, kỳ nghỉ Tết thường gắn liền với sự thư giãn và ít hoạt động thể chất. Nhiều người có xu hướng nằm dài, xem phim, hoặc ít di chuyển, dẫn đến tình trạng ít vận động hơn đáng kể so với bình thường. Tình trạng này, theo bác sĩ Mai, là một trong những nguyên nhân chính gây đau nhức xương khớp. Khi cơ thể ít vận động, dịch khớp – chất lỏng giúp bôi trơn và nuôi dưỡng sụn khớp – sẽ ít được sản xuất và lưu thông. Điều này làm cho sụn khớp trở nên khô cứng, giảm khả năng hấp thụ các tác động lực, từ đó tăng nguy cơ tổn thương và thoái hóa khớp.
Ngoài ra, việc ít vận động còn làm cho các cơ bắp xung quanh khớp bị yếu đi. Các cơ này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và ổn định khớp. Khi cơ yếu, khớp sẽ phải chịu nhiều gánh nặng hơn, dễ bị sai lệch vị trí và chấn thương. Hơn nữa, việc thiếu vận động còn ảnh hưởng đến mật độ xương, khiến xương trở nên yếu và giòn hơn theo thời gian. Để duy trì sức khỏe xương khớp trong dịp Tết, bác sĩ Mai khuyên mọi người nên cố gắng duy trì một lịch trình vận động nhẹ nhàng. Các hoạt động như đi bộ, đạp xe, bơi lội, hoặc các bài tập yoga, dưỡng sinh đơn giản tại nhà đều rất tốt. Mục tiêu là duy trì ít nhất 30 phút vận động mỗi ngày, khoảng 5 ngày một tuần, để giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện sự linh hoạt của khớp và thúc đẩy quá trình lưu thông dịch khớp.
Ăn uống thiếu cân bằng
Ẩm thực ngày Tết thường rất phong phú và hấp dẫn, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe xương khớp nếu không được kiểm soát. Các món ăn truyền thống thường chứa nhiều đường, muối, chất béo chuyển hóa và ít rau xanh, trái cây. Theo bác sĩ Mai, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn chiên xào, bánh kẹo ngọt có thể thúc đẩy quá trình viêm nhiễm trong cơ thể, làm trầm trọng thêm tình trạng đau nhức và thoái hóa khớp. Lượng đường và muối cao cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa canxi, gây ảnh hưởng đến sức khỏe xương.
Ngoài ra, việc uống nhiều rượu bia là một thói quen phổ biến khác trong dịp lễ. Rượu bia không chỉ gây hại cho gan, thận mà còn làm tăng nồng độ acid uric trong máu, một yếu tố nguy cơ chính gây ra bệnh gút – một dạng viêm khớp cấp tính rất đau đớn. Việc uống rượu bia quá mức cũng có thể cản trở sự hấp thụ canxi và vitamin D, góp phần làm suy yếu xương và tăng nguy cơ loãng xương. Để bảo vệ xương khớp, bác sĩ Mai khuyến nghị nên ưu tiên các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa và kháng viêm như rau xanh đậm, trái cây tươi, các loại hạt và cá béo (chứa omega-3). Hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt, đồ chiên rán và các loại đồ uống có cồn. Đồng thời, cần đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày để duy trì độ ẩm cho các mô và khớp, hỗ trợ quá trình thải độc của cơ thể.
Mang vác nặng, sai tư thế
Trong những ngày chuẩn bị và đón Tết, nhiều người thường phải thực hiện các công việc nặng nhọc như dọn dẹp nhà cửa, di chuyển đồ đạc, hoặc mang vác quà biếu. Việc mang vác nặng, đặc biệt là khi thực hiện sai tư thế, có thể gây ra những tổn thương cấp tính hoặc mãn tính cho hệ xương khớp. Bác sĩ Mai cảnh báo rằng, nâng vật nặng sai cách làm tăng áp lực đột ngột lên cột sống, khớp gối và khớp háng, dễ dẫn đến tình trạng thoát vị đĩa đệm, giãn dây chằng hoặc chấn thương sụn khớp. Khi cúi gập lưng để nhấc vật nặng thay vì trùng gối và giữ thẳng lưng, áp lực lên đĩa đệm cột sống có thể tăng lên gấp nhiều lần, gây ra đau cấp tính và các vấn đề về lâu dài.
Để tránh những chấn thương không đáng có, bác sĩ Mai khuyên nên chia nhỏ đồ đạc thành nhiều phần nhẹ hơn để di chuyển, hoặc nhờ người khác giúp đỡ nếu vật quá nặng. Khi cần nhấc vật nặng, hãy tuân thủ nguyên tắc: đứng thẳng lưng, trùng gối xuống, giữ vật gần sát cơ thể, và dùng lực từ đùi và chân để nâng lên thay vì dùng lực từ lưng. Sử dụng xe đẩy hoặc các dụng cụ hỗ trợ khác cũng là một cách hiệu quả để giảm gánh nặng cho xương khớp. Việc chú ý đến tư thế khi mang vác không chỉ giúp bảo vệ cột sống và các khớp lớn mà còn ngăn ngừa các chấn thương cơ bắp liên quan.
Ngủ sai tư thế, ngủ quá ít
Giấc ngủ đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe tổng thể và quá trình hồi phục của cơ thể, bao gồm cả hệ xương khớp. Trong dịp Tết, lịch sinh hoạt thường bị xáo trộn, nhiều người thức khuya hơn để trò chuyện, xem phim, hoặc tham gia các hoạt động giải trí, dẫn đến thiếu ngủ hoặc ngủ không đủ giấc. Bên cạnh đó, việc ngủ sai tư thế cũng là một vấn đề phổ biến. Theo bác sĩ Mai, ngủ sai tư thế, như nằm sấp hoặc nằm nghiêng co ro trong thời gian dài, có thể gây áp lực không đều lên cột sống, cổ, vai gáy và các khớp khác, dẫn đến tình trạng đau nhức, cứng khớp khi thức dậy.
Khi thiếu ngủ, cơ thể không có đủ thời gian để tự sửa chữa và phục hồi các tổn thương nhỏ xảy ra trong ngày. Điều này có thể làm tăng cường độ viêm trong cơ thể, làm trầm trọng thêm các tình trạng đau nhức xương khớp sẵn có hoặc khởi phát các cơn đau mới. Thiếu ngủ kéo dài còn ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và khả năng chịu đau của cơ thể. Để có một giấc ngủ chất lượng, bác sĩ Mai khuyến nghị mọi người nên cố gắng duy trì lịch ngủ đều đặn, đảm bảo ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm. Việc lựa chọn nệm và gối phù hợp, có độ cứng vừa phải để nâng đỡ cột sống một cách tự nhiên, cũng rất quan trọng. Tránh nằm sấp vì tư thế này gây áp lực lớn lên cổ và cột sống. Ưu tiên tư thế nằm ngửa hoặc nằm nghiêng với một chiếc gối nhỏ kẹp giữa hai chân để giữ thẳng hàng cột sống.
Tổng kết lại, bác sĩ Trần Thị Hoàng Mai nhấn mạnh rằng việc duy trì những thói quen sinh hoạt khoa học và lành mạnh trong dịp lễ Tết là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe xương khớp. Bằng cách hạn chế ngồi lâu một chỗ, tích cực vận động, ăn uống cân bằng, mang vác đồ đúng tư thế và đảm bảo giấc ngủ chất lượng, chúng ta có thể chủ động phòng ngừa và giảm thiểu nguy cơ đau nhức xương khớp. Việc lắng nghe cơ thể, điều chỉnh lối sống kịp thời sẽ giúp mọi người tận hưởng một kỳ nghỉ Tết trọn vẹn niềm vui và sức khỏe dồi dào.
Nguồn: VnExpress
