Nhiều người bệnh đau nhức xương khớp mạn tính đã và đang đối mặt với những nguy hiểm khôn lường khi sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc, được quảng cáo là “gia truyền” hay “thuốc nam”, nhưng thực chất lại chứa các hoạt chất tân dược mạnh, đặc biệt là corticosteroid. Hậu quả là không ít bệnh nhân phải nhập viện trong tình trạng suy tuyến thượng thận cấp tính, đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng.
Trường hợp điển hình của suy tuyến thượng thận do lạm dụng thuốc
Một trường hợp điển hình được ghi nhận là bà N.T.H., 50 tuổi, ở Hà Nội. Bà H. đã chịu đựng những cơn đau nhức xương khớp suốt 5 năm. Nghe theo lời giới thiệu, bà bắt đầu sử dụng một loại thuốc “gia truyền” không rõ nguồn gốc trong vòng một năm với hy vọng giảm đau. Ban đầu, thuốc có vẻ mang lại hiệu quả nhanh chóng, giúp bà giảm đau đáng kể, ăn ngủ tốt hơn. Tuy nhiên, sau một thời gian, cơ thể bà bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất thường.
Bà H. có gương mặt tròn béo, chân tay tích nước, sưng phù, người mệt mỏi rã rời và liên tục đau nhức xương khớp dữ dội. Ngoài ra, bà còn bị tăng đường huyết đột ngột, da trở nên mỏng manh, dễ bầm tím, ăn uống kém, sụt cân không kiểm soát và huyết áp thấp. Đặc biệt, tóc bà bạc đi trông thấy chỉ trong thời gian ngắn. Những triệu chứng này là biểu hiện rõ rệt của hội chứng Cushing ngoại sinh và suy tuyến thượng thận.
Sau khi được người nhà đưa đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ đã chẩn đoán bà H. bị suy tuyến thượng thận cấp. Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ hormone cortisol trong máu của bà rất thấp, và tuyến thượng thận đã bị “đình công” hoàn toàn do sự phụ thuộc vào lượng lớn corticosteroid được đưa vào từ bên ngoài qua loại thuốc “gia truyền” không rõ nguồn gốc.
Nguy cơ khôn lường từ thuốc xương khớp không rõ nguồn gốc
Theo ThS.BS Nguyễn Trần Minh Khôi, Khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, tình trạng của bà H. không phải là hiếm gặp. Nhiều loại “thuốc gia truyền”, “thuốc nam” hay “thuốc tễ” được quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội và thị trường chợ đen, nhưng thực chất lại được trộn lẫn với các loại tân dược như dexamethasone hoặc prednisolone – những hoạt chất thuộc nhóm glucocorticoid.
Glucocorticoid là một hormone thiết yếu do tuyến vỏ thượng thận của cơ thể sản xuất, có vai trò quan trọng trong việc điều hòa chuyển hóa, chống viêm và ức chế miễn dịch. Khi cơ thể được cung cấp một lượng lớn glucocorticoid từ bên ngoài trong thời gian dài, tuyến thượng thận sẽ ngừng hoạt động và dần bị teo lại, dẫn đến tình trạng suy tuyến thượng thận.
Việc ngưng sử dụng thuốc đột ngột khi tuyến thượng thận đã bị suy yếu sẽ gây ra suy tuyến thượng thận cấp tính, một tình trạng cấp cứu nội khoa nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng. Các triệu chứng bao gồm mệt mỏi cực độ, đau cơ khớp dữ dội, hạ huyết áp, buồn nôn, nôn mửa, rối loạn điện giải và có thể dẫn đến sốc.
Hậu quả nghiêm trọng của lạm dụng corticosteroid
Ngoài suy tuyến thượng thận, việc lạm dụng corticosteroid không kiểm soát còn có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng nguy hiểm khác:
- Hội chứng Cushing giả: Gây tích nước, phù nề, béo phì trung tâm (mặt tròn như mặt trăng, béo bụng nhưng chân tay teo nhỏ), da mỏng, dễ bầm tím, rạn da.
- Loãng xương và gãy xương: Corticosteroid làm giảm hấp thu canxi và tăng đào thải canxi, gây loãng xương nghiêm trọng, tăng nguy cơ gãy xương tự phát.
- Rối loạn chuyển hóa: Gây tăng huyết áp, tăng đường huyết (có thể dẫn đến tiểu đường), rối loạn mỡ máu.
- Ảnh hưởng hệ tiêu hóa: Tăng nguy cơ viêm loét dạ dày tá tràng, xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ dày.
- Giảm sức đề kháng: Ức chế hệ miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng, khó lành vết thương.
- Tác dụng phụ trên mắt: Gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể.
- Ở trẻ em: Có thể gây chậm phát triển chiều cao, ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện.
Quá trình điều trị cho bệnh nhân suy tuyến thượng thận do lạm dụng corticosteroid là một hành trình dài và phức tạp. Bệnh nhân như bà H. cần được điều trị bằng cách giảm dần liều prednisolone dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ, đồng thời bổ sung canxi và vitamin D để cải thiện tình trạng xương khớp. Việc này có thể mất từ 1 đến 2 năm để tuyến thượng thận có khả năng phục hồi chức năng, hoặc thậm chí bệnh nhân có thể phải dùng thuốc thay thế hormone suốt đời.
Lời khuyên từ chuyên gia y tế
Để bảo vệ sức khỏe, ThS.BS Nguyễn Trần Minh Khôi khuyến cáo cộng đồng cần hết sức cảnh giác với các loại thuốc không rõ nguồn gốc, đặc biệt là những sản phẩm được quảng cáo với công dụng “thần kỳ” hoặc “gia truyền” trong điều trị xương khớp. Bác sĩ nhấn mạnh:
- Không tự ý sử dụng thuốc: Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc khi chưa có chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
- Tìm hiểu kỹ nguồn gốc: Luôn tìm hiểu rõ ràng về thành phần, nguồn gốc xuất xứ, hạn sử dụng và các thông tin liên quan đến sản phẩm trước khi sử dụng.
- Khám và điều trị tại cơ sở y tế uy tín: Khi có các vấn đề về xương khớp hoặc bất kỳ bệnh lý nào khác, cần đến khám tại các bệnh viện, phòng khám có chuyên môn để được bác sĩ chẩn đoán chính xác và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
- Tuân thủ phác đồ điều trị: Nghiêm túc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý tăng liều, giảm liều hoặc ngưng thuốc.
- Cảnh giác với quảng cáo: Không tin vào những lời quảng cáo thổi phồng công dụng, cam kết chữa khỏi bệnh hoàn toàn chỉ với một loại thuốc duy nhất.
ThS.BS Minh Khôi cũng lưu ý rằng các bệnh lý xương khớp có nhiều nguyên nhân khác nhau như viêm, thoái hóa, thoát vị đĩa đệm, và mỗi loại bệnh cần có phương pháp điều trị đặc hiệu. Việc chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời, khoa học là chìa khóa để kiểm soát bệnh hiệu quả, tránh những biến chứng nguy hiểm và bảo vệ chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Nguồn: VnExpress
