Cholesterol là một chất béo quan trọng, cần thiết cho nhiều chức năng của cơ thể, nhưng khi có sự mất cân bằng hoặc nồng độ cao trong máu, nó có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, đặc biệt là bệnh tim mạch. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều lầm tưởng phổ biến về cholesterol. Bác sĩ chuyên khoa tim mạch Đỗ Anh Cường đã làm rõ 8 quan niệm sai lầm này, giúp cộng đồng hiểu đúng hơn về vai trò và cách quản lý cholesterol để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Lầm tưởng 1: Mỡ máu cao là do ăn nhiều mỡ.
Thực tế, khoảng 80% lượng cholesterol trong cơ thể được gan sản xuất, chỉ 20% đến từ chế độ ăn uống. Yếu tố di truyền đóng vai trò đáng kể trong việc quyết định khả năng tổng hợp và chuyển hóa cholesterol của cơ thể. Ngoài ra, việc tiêu thụ nhiều thực phẩm chứa chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa (trans fat) và đường, cùng với lối sống ít vận động, thừa cân, béo phì, hút thuốc, uống rượu bia và căng thẳng kéo dài đều góp phần làm tăng nồng độ cholesterol xấu trong máu.
Lầm tưởng 2: Có triệu chứng mới cần đi khám mỡ máu.
Nồng độ mỡ máu cao thường không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện ra tình trạng này khi đã xuất hiện biến chứng như nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não. Do đó, việc xét nghiệm mỡ máu định kỳ là cực kỳ quan trọng, đặc biệt đối với những người trên 20 tuổi hoặc có các yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình, huyết áp cao, tiểu đường, thừa cân.
Lầm tưởng 3: Ăn trứng gà sẽ làm tăng mỡ máu.
Trứng gà chứa cholesterol, nhưng nghiên cứu cho thấy cholesterol trong chế độ ăn uống ít ảnh hưởng đến nồng độ cholesterol trong máu hơn so với chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Đối với hầu hết người khỏe mạnh, việc ăn 1-2 quả trứng mỗi ngày không làm tăng đáng kể cholesterol xấu. Quan trọng hơn là chế độ ăn tổng thể, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường và chất béo không lành mạnh.
Lầm tưởng 4: Cholesterol toàn phần càng thấp càng tốt.
Cholesterol toàn phần bao gồm cả cholesterol tốt (HDL) và cholesterol xấu (LDL). Chỉ số cholesterol toàn phần thấp chưa chắc đã tốt nếu HDL quá thấp và/hoặc LDL quá cao. HDL cholesterol có vai trò bảo vệ tim mạch bằng cách vận chuyển cholesterol dư thừa về gan để xử lý. Mục tiêu quan trọng là giữ mức LDL cholesterol thấp và mức HDL cholesterol cao, không phải chỉ giảm cholesterol toàn phần.
Lầm tưởng 5: Chỉ người béo phì mới bị mỡ máu cao.
Mỡ máu cao không phải là vấn đề riêng của người béo phì. Những người gầy vẫn có thể mắc bệnh do di truyền, chế độ ăn uống không lành mạnh, thiếu vận động hoặc các bệnh lý nền khác. Bất kể cân nặng, mọi người đều cần chú ý đến lối sống và kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và quản lý tình trạng mỡ máu cao.
Lầm tưởng 6: Chỉ cần uống thuốc điều trị mỡ máu mà không cần thay đổi lối sống.
Thuốc hạ mỡ máu đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nồng độ cholesterol, nhưng chúng không thể thay thế được lối sống lành mạnh. Chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia là nền tảng trong việc phòng ngừa và điều trị mỡ máu cao. Những thay đổi lối sống này có thể giúp giảm liều thuốc hoặc thậm chí giúp một số bệnh nhân không cần dùng thuốc, đồng thời tăng hiệu quả điều trị.
Lầm tưởng 7: Thuốc mỡ máu phải uống suốt đời.
Thời gian điều trị bằng thuốc hạ mỡ máu phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, mức độ nguy cơ tim mạch và đáp ứng của từng bệnh nhân. Một số người có thể cần dùng thuốc lâu dài nếu có nguy cơ cao hoặc không thể kiểm soát mỡ máu bằng lối sống. Tuy nhiên, có những trường hợp, nếu bệnh nhân thay đổi lối sống hiệu quả, đạt được mục tiêu điều trị và giảm thiểu các yếu tố nguy cơ khác, bác sĩ có thể xem xét giảm liều hoặc ngừng thuốc dưới sự giám sát chặt chẽ.
Lầm tưởng 8: Thuốc hạ mỡ máu gây hại gan và thận.
Các thuốc hạ mỡ máu, đặc biệt là nhóm statin, đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả khi sử dụng đúng chỉ định. Tác dụng phụ như đau cơ hoặc tăng men gan nhẹ có thể xảy ra nhưng hiếm gặp và thường nhẹ, có thể kiểm soát được. Bệnh nhân sẽ được bác sĩ theo dõi chức năng gan thận định kỳ trong quá trình điều trị để đảm bảo an toàn. Lợi ích mà thuốc mang lại trong việc giảm nguy cơ bệnh tim mạch thường lớn hơn rất nhiều so với những rủi ro tiềm ẩn.
Nguồn: VnExpress
