Trường hợp của ông B., 60 tuổi, ở Hà Nội, đột ngột bị đau tức ngực và khó thở thoáng qua khi đi bộ, là một minh chứng rõ nét cho sự nguy hiểm của các triệu chứng tim mạch tưởng chừng không nghiêm trọng. Sau khi tự điều trị tại nhà không hiệu quả, ông đi khám và bất ngờ được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp. Phát hiện này kịp thời giúp ông được can thiệp mạch vành, đặt stent, thoát khỏi nguy kịch. Câu chuyện của ông B. một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận biết sớm các dấu hiệu, ngay cả khi chúng chỉ thoáng qua, và thăm khám y tế kịp thời để tránh những biến chứng nghiêm trọng của nhồi máu cơ tim.
Nhồi máu cơ tim: Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Nhồi máu cơ tim là tình trạng một phần cơ tim bị hoại tử do thiếu máu cục bộ kéo dài. Nguyên nhân chính thường là do cục máu đông đột ngột làm tắc nghẽn hoàn toàn hoặc một phần động mạch vành đã bị xơ vữa từ trước. Mảng xơ vữa là sự tích tụ của cholesterol, chất béo và các chất khác trên thành động mạch, làm hẹp lòng mạch và dễ hình thành cục máu đông.
Các yếu tố nguy cơ chính dẫn đến nhồi máu cơ tim bao gồm:
- Tuổi tác: Nguy cơ tăng lên theo tuổi, đặc biệt ở nam giới trên 45 tuổi và nữ giới trên 55 tuổi.
- Tăng huyết áp: Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương thành động mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa.
- Rối loạn mỡ máu: Nồng độ cholesterol xấu (LDL) cao và cholesterol tốt (HDL) thấp góp phần hình thành mảng xơ vữa.
- Đái tháo đường: Bệnh tiểu đường không kiểm soát tốt làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu và hình thành cục máu đông.
- Hút thuốc lá: Là yếu tố nguy cơ mạnh nhất, gây co thắt mạch, tăng tốc độ xơ vữa và tăng khả năng hình thành cục máu đông.
- Tiền sử gia đình: Nếu có người thân (cha mẹ, anh chị em ruột) mắc bệnh tim mạch sớm, nguy cơ của bạn sẽ cao hơn.
- Béo phì và ít vận động: Góp phần vào các yếu tố nguy cơ khác như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.
- Căng thẳng kéo dài: Có thể ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tim mạch nói chung.
Dấu hiệu nhận biết nhồi máu cơ tim
Nhận biết sớm các triệu chứng là chìa khóa để cứu sống bệnh nhân nhồi máu cơ tim. Các dấu hiệu điển hình bao gồm:
- Đau tức ngực dữ dội: Cảm giác như bị đè nén, thắt chặt, bóp nghẹt hoặc nặng ở giữa ngực hoặc hơi lệch về bên trái. Cơn đau thường kéo dài hơn 20 phút và không giảm khi nghỉ ngơi hay dùng thuốc giãn mạch thông thường.
- Lan tỏa cơn đau: Đau có thể lan lên vai trái, cánh tay trái (đôi khi cả cánh tay phải), cằm, cổ, lưng hoặc vùng thượng vị.
- Triệu chứng kèm theo: Khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, nôn, chóng mặt, hồi hộp, mệt mỏi đột ngột.
Tuy nhiên, ở một số trường hợp, đặc biệt là người lớn tuổi, phụ nữ, hoặc bệnh nhân đái tháo đường, triệu chứng có thể không điển hình, dễ bị bỏ qua. Các dấu hiệu này có thể bao gồm: đau bụng trên, khó tiêu, buồn nôn, khó thở nhẹ, mệt mỏi không rõ nguyên nhân, hoặc chỉ là những cơn đau ngực thoáng qua, không liên tục như trường hợp của ông B.
Sự chậm trễ trong việc cấp cứu có thể dẫn đến hoại tử vĩnh viễn cơ tim, gây ra các biến chứng nguy hiểm như suy tim, sốc tim hoặc tử vong. Thời gian vàng để can thiệp thường là trong vòng 6 giờ đầu tiên kể từ khi khởi phát triệu chứng, đây là khoảng thời gian mà việc tái thông mạch máu có khả năng bảo tồn cơ tim cao nhất.
Phòng ngừa nhồi máu cơ tim hiệu quả
Việc phòng ngừa đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc nhồi máu cơ tim. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm:
- Kiểm soát các yếu tố nguy cơ: Điều trị và kiểm soát tốt tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đái tháo đường theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuân thủ phác đồ dùng thuốc đều đặn.
- Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia: Đây là những thay đổi lối sống mang lại lợi ích lớn nhất cho sức khỏe tim mạch.
- Chế độ ăn uống lành mạnh: Ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Hạn chế thực phẩm giàu chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, cholesterol, đường và muối.
- Tập thể dục đều đặn: Duy trì hoạt động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày, hầu hết các ngày trong tuần.
- Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm cân nếu bạn thừa cân hoặc béo phì.
- Khám sức khỏe định kỳ: Giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và có biện pháp can thiệp kịp thời.
- Không tự ý điều trị: Khi có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào về tim mạch, đặc biệt là đau ngực, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, không tự ý dùng thuốc hoặc chần chừ.
Nguồn: VnExpress
